Author: Институт перевода Библии
Date: 2022-10-04T11:15:36.689041+00:00

Данил Бегъымбарыр • Руфэ: Данил

Данил Бегъымбарыр • Руфэ: Данил

1. Хэзыгъэгъуазэ

1. Данил

1. Бабылей Пащтыхъыгъуэ

2. Къэжэр Пащтыхъыгъуэ

Хэзыгъэгъуазэ

Ныбжьэгъу лъапӀэ!

Мы къыдэкӀыгъуэм щызэхуэхьэсащ Тхыгъэ ЛъапӀэм щыщ тхылъитӀ. Тхыгъэ ЛъапӀэр – Библиер – дуней псом нэхъ пщӀэ зыщыхуащӀ икӀи щадж тхылъхэм ящыщщ. Абы къыхэкӀкӀэ, дэтхэнэ цӀыхуми, ар къызыхэкӀа лъэпкъми, и динми, щыпсэу щӀыпӀэми емылъытауэ, и бзэкӀэ а тхылъым еджэну Ӏэмал игъуэтын хуейщ. Ӏэджэ щӀауэ цӀыхухэр зыгъэпӀейтейуэ къекӀуэкӀ упщӀэхэм жэуап ярет Тхыгъэ ЛъапӀэм: дэнэ дыкъыздикӀар, сыт дыщӀэпсэур, сыт апхуэдиз мыгъуагъэ дунейм щӀытетыр, цӀыхур лӀэмэ, къыщӀэлъыр сыт?

Тхыгъэ ЛъапӀэр Тхьэм и Псалъэу я фӀэщ мэхъу Хьисэ и Ӏумэтым итхэм, ауэ ар зыхуэгъэзар абыхэм я закъуэу зи гугъэхэр хуабжьу щоуэ. Муслъымэнхэми Тхыгъэ ЛъапӀэм щыщ Ӏыхьэ куэдым лъытэныгъэшхуэ хуащӀ – ахэр КъурӀэным зи гугъу ищӀ бегъымбархэм ятепсэлъыхь тхылъхэрщ. ЗэуӀу тщӀа тхылъитӀым я зыр Данил бегъымбарым теухуащ, адрейр – Даут бегъымбарым и адэжьхэм.

ТхылъитӀми хэзыгъэгъуазэ Ӏыхьэ яӀэщ. Абыхэм къыщыбощӀэ тхылъхэр зытеухуар, уи нэгу къыщӀагъэхьэ а псор къыщыхъуа зэманыр, щӀыпӀэр, къаӀуатэ Ӏуэхугъуэхэр щекӀуэкӀа хэкухэм а зэман жыжьэм я щытыкӀар.

«Руфэ и хъыбарыр» адыгэбзэкӀэ япэу къыщыдэкӀар 2009 гъэрщ. «Данил бегъымбарым и тхылъыр» адыгэбзэкӀэ иджыщ япэу дунейм къыщытехьэр.

Тхыгъэ лъапӀэм щыщ Ӏыхьэхэр адыгэхэм я анэдэлъхубзэкӀэ ябгъэдэтлъхьэныр ди гуапэщ. Мы тхылъыр къыдэкӀыным елэжьахэм: зэдзэкӀакӀуэм, щӀэныгъэлӀхэм, чэнджэщакӀуэхэм фӀыщӀэ ин яхудощӀ.

Тхыгъэ ЛъапӀэр зэдзэкӀынымкӀэ Институтыр

Данил

Данил

1. Хэзыгъэгъуазэ

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

Данил бегъымбарым и тхылъ

Хэзыгъэгъуазэ

Хэзыгъэгъуазэ

Мы тхылъым къиӀуэтэж Ӏуэхугъуэхэр зытеухуар ди лъэхъэнэр къихьэным ипэ 605 гъ. Бабылей хэкум гъэру яшахэм яхэтауэ щыта журт щӀалэ ахъырзэман ДанилкӀэ зэджэм и гъащӀэмрэ къэхъункъэщӀэну Тхьэм абы къыхузэӀуихауэ щытахэмрэщ. Данил, зэхэщӀыкӀрэ ӀущыгъэкӀэ Тхьэр куэду къыхуэупсати, абы и фӀыгъэкӀэ бабылей пащтыхьым и деж увыпӀэшхуэ щиӀыгъауэ щытащ икӀи, Къэжэр пащтыхьыгъуэм Бабылейр къизэуа нэужьи, и увыпӀэр фӀэмыкӀуэду, щӀыхьышхуэ иӀэу пащтыхь бжаблэм дэтащ, и ныбжьыр хэкӀуэтэху.

Данил и зэманым Бабылей пащтыхьыгъуэр псом ялейуэ лъэщ дыдэу щытащ. Иджырей Иракым и къуэкӀыпӀэ лъэныкъуэмкӀэ къыщежьэу Мысырым и гъунапкъэхэм нэсыху зиубгъуауэ, абы лъэпкъ зэмылӀэужьыгъуэ куэд лъэгущӀэт ищӀат. ЗауэхуэӀэзэу зэрыщытам имызакъуэу, Бабылейр сыт и лъэныкъуэкӀи икъукӀэ къулейт: щэнхабзэ хьэлэмэти гъуазджэ телъыджи иӀэу; еджэныгъэми, щӀэныгъэми, ӀэщӀагъэми хуабжьу зыщаужьауэ. Хэкубзэу абы щызекӀуар арамеибзэрщ икӀи бабылей пщӀантӀэм къыщыхъуахэм теухуа Тхылъым и япэ Ӏыхьэхэр зэратхауэ щытар а бзэмкӀэщ.

Мажусий диныр здытепщэ хамэщӀым Данилрэ и ныбжьэгъуищымрэ я псэукӀам и хъыбархэр Тхылъым и япэ Ӏыхьэхэм (16) къаӀуэтэж. Хэдэн хуейуэ ахэр гъащӀэм ирихулӀэу зэрыщытар: я щхьэр яхъумэжын папщӀэ мажусий хабзэхэм зыдрагъэкӀуну, хьэмэрэ Тхьэ пэжым емыпцӀыжын щхьэкӀэ псэзэпылъхьэпӀэм иувэну. Тхьэм и лъэпкъыр гъэунэхуныгъэм щита а зэман бзаджэм дэӀэпыкъуэгъуншэу къызэримыгъэнари, хэкӀыпӀэншэу кӀуэдыпӀэ щихуэми, къригъэлу, къыхуэпэжу къызэрыщхьэщытари а Ӏыхьэхэм къыхощыр.

Тхьэр зыгъэлъапӀэ щапхъэхэу мыбы узыщрихьэлӀэхэр, псом хуэмыдэу Данил бегъымбарым пэжагъыу хэлъар, илъэс минитӀым щӀигъуауэ фӀым щӀэбэнхэм, пэжым и телъхьэхэм щӀэгъэкъуэн яхуохъу, ем пэщӀэтынымкӀэ, гъуэгу захуэм тетынымкӀэ. Тхьэр бгъэпэжыныр, фӀым ухущӀэкъуныр зэи шынагъуэншэу щытакъым. Ауэ, Данил бегъымбарым къигъэна лъэужь дахэр, зы лӀэщӀыгъуэм къикӀыурэ адрей лӀэщӀыгъуэм нэсу, щыхьэт тохъуэ Тхьэм уедэӀуэным, Абы уи дзыхь ебгъэзыным и фӀагъым.

АрщхьэкӀэ журтхэр Бабылейм зэрыщыпсэуам и хъыбархэм и закъуэкъым мы тхыгъэр зытеухуар. Тхылъым и ныкъуэм (712 Ӏыхьэхэм) Тхьэм Данил къыхуригъэха псалъэхэр, къэхъункъэщӀэну къригъэлъэгъуа телъыджэхэр къаӀуэтэж. Тхьэм и Пащтыхьыгъуэм пэщӀэувэну тепщэныгъэ псори зэрыкӀуэдыжынур абыхэм къыжаӀэр икӀи а Пащтыхьыгъуэм зэрызиужьыну щӀыкӀэр уагъэлъагъу, дунейпсо тхыдэм и къекӀуэкӀыкӀэнум упхрагъэплъыурэ. Ауэ ахэр хъуэрыбзэкӀэ тхауэ щытщ, а зэманым щыӀа дин тхыбзэмуазыбзэм тету дамыгъэхэр хэзу. Аращи, а Ӏуэхугъуэхэр зэпхьэлӀэнур дунейм къыщыхъуа хъугъуэщӀагъэ дэтхэнэрами зэхэгъэкӀыгъуейщ, мыр зэпхар блэкӀа Ӏуэху хьэмэрэ къэкӀуэнура жыуигъэӀэу. Абы щыхьэт тохъуэ иужьрей илъэс минитӀым и кӀыхьагъкӀэ дин щӀэныгъэлӀхэм мы Ӏуэхум еплъыкӀэ зэхуэмыдэхэр зэрыхуаӀэр.

Дауэ мыхъуми, Тхылъым и купщӀэ нэхьыщхьэр Данилрэ и ныбжьэгъухэмрэ ягъэлъапӀэ Тхьэм и тепщэныгъэрауэ зэрыщытымкӀэ псори зэакъылэгъущ. А Тхьэращ дуней псом я Тепщэ пэжыр, Ар къэкӀуэнум щыгъуазэщ, блэкӀар зэрищӀэм хуэдэ къабзэу. Абы и тепщэныгъэ мыкӀуэдыжынур зылъэмыӀэсын мы дунейм зыри къытенэнукъым.

1

Данил сымэ бабылей пщӀантӀэм

1^1Ехьукъим[*] пащтыхьыр Ехьудейм зэрытетрэ илъэс ещанэр екӀуэкӀыу, Бабылейм[*] и пащтыхь Нэбыхъунэщыр[*] Ерусалим къекӀуалӀэри къитӀысыхьащ. 2Тхьэуэ Зиусхьэным и ӀэмыркӀэ, Ехьудейм и пащтыхь Ехьукъим Нэбыхъунэщыр и ӀэмыщӀэ ихуащ, Тхьэм и Унэм щӀэт хьэкъущыкъу лъапӀэхэм щыщи ӀэщӀыхьащ. А хьэкъущыкъу лъапӀэхэр абы Бабылей[*] щӀыналъэм ишэри и тхьэм и унэм щӀэт хъугъуэфӀыгъуалъэм ирилъхьащ.

3Пащтыхьым и блыгущӀэтхэм я нэхъыщхьэу щыт Ӏэшпеназ унафэ хуищӀащ исрэӀил лъэпкъым ныбжьыщӀэ зыбжанэ къыхишыну: пащтыхь унагъуэрэ лӀакъуэлӀэшхэмрэ къахэкӀахэу, 4зи Ӏэпкълъэпкъыр дертыншэрэ фафӀэхэу, сыт хуэдэ еджэныгъэми хуэгурыхуэрэ щӀэныгъэ зыбгъэдэлъхэу, зэхэщӀыкӀ зиӀэхэу. А щӀалэхэу, сэрей пщӀантӀэм пащтыхьым щыхуэлэжьэфын хуэдэхэм, бабылеибзэ ирагъащӀэн хуейт, бабылей[*] тхылъхэми щӀагъэджыкӀын хуейт. 5Пащтыхьым унафэ ищӀащ махуэ къэс езым и Ӏэнэм къытекӀ ерыскъыгъуэхэмрэ езыр зэфэ санэм хуэдэрэ абыхэм иратыну. ИлъэсищкӀэ ахэр ирагъэджа нэужь, пащтыхьым хуэлэжьэн щӀадзэн хуейт.

6Абыхэм яхэтт ныбжьыщӀэ зыбжанэ Ехьудэ и лӀакъуэм щыщхэу: Данил, Хьэнан, МышрэӀил, Уэзий сымэ. 7Пащтыхьым и блыгущӀэтхэм я нэхъыщхьэм абыхэм я цӀэр ихъуэжащ: Данил – Бэлътэщэр фӀищащ, Хьэнан – Шэдрахь, МышрэӀил – Мешэхь, Уэзий – ӀэведНэгу.

8АрщхьэкӀэ Данил, пащтыхь Ӏэнэм къытекӀ шхыныгъуэхэмкӀи пащтыхьыр зэфэ санэм хуэдэмкӀи зимыуфӀеину игу ирилъхьэри, пащтыхьым и блыгущӀэтхэм я нэхъыщхьэм елъэӀуащ, абыхэмкӀэ зимыуфӀеину хуит къищӀыну. 9Тхьэм и ӀэмыркӀэ ар Данил нэфӀкӀэ къеплъащ, 10ауэ и лъэӀур къыхуищӀэфакъым: «Фшхынми фызэфэнми унафэ тезыщӀыхьа си зиусхьэн пащтыхьым сыщошынэ. Фэ фи ныбжь адрей щӀалэхэм нэхърэ фынэхъ фагъуэу абы гу къыфлъитэмэ, итӀанэ фэр щхьэкӀэ си щхьэр фӀихынущ», – жиӀэри.

11Апхуэдэу щыхъум, Данил елъэӀуащ пащтыхьым и блыгущӀэтхэм я нэхъыщхьэм Данили, Хьэнани, МышрэӀили, Уэзии къахуигъэува кӀэлъыплъакӀуэм: 12«КхъыӀэ, уи пщылӀхэр махуипщӀкӀэ дыгъэунэху хадэхэкӀрэ дызэфэну псырэ фӀэкӀа нэгъуэщӀ зыри тшхыну къыдумыту, – жиӀэри. 13– ИтӀанэ ди теплъэмрэ пащтыхьым и шыгъупӀастэр зыӀухуэхэм я теплъэмрэ зэгъапщи, уи пщылӀхэм адэкӀэ сыт къыдэпщӀэнуми уэ езыр узэреплъыжщ».

14КӀэлъыплъакӀуэр арэзы хъури махуипщӀкӀэ ахэр игъэунэхуащ.

15МахуипщӀыр дэкӀа нэужь, абыхэм нэхъ узыншафи нэхъ фэфӀи ятетт пащтыхьым и шыгъупӀастэр зыӀухуэхэм нэхърэ. 16Апхуэдэу щыхъум, кӀэлъыплъакӀуэм щӀалэхэм хэплъыхьауэ къыхуашэ шхыныгъуэхэмрэ санэмрэ я пӀэкӀэ хадэхэкӀхэр къаритурэ екӀуэкӀащ.

17Тхьэм а ныбжьыщӀиплӀым сыт хуэдэ щӀэныгъэри къагурыӀуэфу зэхэщӀыкӀыныгъэшхуэ къаритащ. КъищынэмыщӀауэ, Данил, пщӀыхьэпӀэхэри сыт хуэдэ къэлъагъуэныгъэхэри зэхихуфу, зэчиишхуэ къыбгъэдилъхьащ.

18Пащтыхьым игъэува пӀалъэр дэкӀа нэужь, и блыгущӀэтхэм я нэхъыщхьэм щӀалэхэр абы и пащхьэ иришащ. 19Пащтыхьыр абыхэм епсэлъылӀэри, Данил, Хьэнан, МышрэӀил, Уэзий сымэ хуигъэдэн ирагъэджа гупым хэмыту къилъытащ. Апхуэдэу а плӀым пащтыхьым хуэлэжьэн щӀадзащ. 20Ӏущыгъэрэ зэхэщӀыкӀыныгъэрэ хуэныкъуэу сыт хуэдэ ӀуэхукӀэ пащтыхьыр абыхэм еупщӀми, и пащтыхьыгъуэ псом щыӀэ Ӏэзэгъуазэхэмрэ мэгъухэмрэ нэхърэ ахэр пщӀыкӀэ зэрынэхъыфӀыр илъагъурт.

1:20

21Данил абы щыӀащ, тетыгъуэр Кир пащтыхьым къыщыӀэщӀыхьа гъэм нэсыхукӀэ[*]+.

2

Нэбыхъунэщыр и пщӀыхьэпӀэр

2^1Тахътэм зэрыдэкӀуейрэ илъэс етӀуанэр екӀуэкӀыу, Нэбыхъунэщыр пащтыхьым пщӀыхьэпӀэхэр илъагъури, абы и псэр игъэгузавэу и напӀэр зэхуимыхьыжыф хъуат. 2Пащтыхьым унафэ ищӀащ Ӏэзэгъуазэхэри, нэщыпхъуэхэри, удхэри, мэгъухэри къыхураджэну, илъэгъуа пщӀыхьэпӀэхэр зищӀысыр къыжраӀэн щхьэкӀэ. Ахэр къакӀуэу и пащхьэ къиува нэужь, 3пащтыхьым абыхэм яжриӀащ: «ПщӀыхьэпӀэ слъэгъуащи, сегъэгузавэ, ар зищӀысыр сщӀэну сыхуейщ».

4Мэгъухэм пащтыхьым жэуап къратыжащ: [адэкӀэ Ӏэрытхыр арамеибзэкӀэщ къызэрыкӀуэр][*] «Зи щӀыхьыр ин ди пащтыхь! УзэпщӀыхьар уи пщылӀхэм къытхуэӀуати, къикӀыр бжетӀэнщ»+.

5Пащтыхьым мэгъухэм яжриӀащ: «Арамэ, си мурадыр зэвгъащӀэ: пщӀыхьэпӀэу слъэгъуамрэ абы къикӀымрэ къызжевмыӀэмэ, цӀыкӀуцӀыкӀуу фезгъэупщӀэтэнущ, фи унэхэри и лъабжьэм нэс зэтрезгъэкъутэнущ+. 6Ауэ сызэпщӀыхьар къысхуэфӀуатэрэ къикӀри къызжефӀэмэ, тыгъэхэри саугъэтхэри фэстынущ, пщӀэшхуи фэзгъэгъуэтынущ. Аращи, си пщӀыхьэпӀэр зыхуэдэри къикӀри къызжефӀэ»+.

7Мэгъухэм аргуэру: «Уи пщылӀхэм уи пщӀыхьыр къытхуэпӀуэтатэмэ, къикӀыр зэхэдгъэкӀынт», – жаӀащ.

8-9«СощӀэр сэ зи ужь фитыр! – япидзыжащ пащтыхьым. – Зифлъэфыхьыурэ зэман къызэрыдэвгъэхуэным фещэу аращ! „СызэпщӀыхьар къысхуэвмыӀуатэмэ, псоми мыгъуэр фи махуэщ“ вжесӀащи. Си псалъэр зэрыбыдэр фощӀэри, сыкъэвгъэпцӀэну фызэгурыӀуауэ, жыфӀэр пцӀы зэфэзэщщ. Ӏуэхум зихъуэжыным фыщогугъ. АтӀэ, си пщӀыхьэпӀэр зыхуэдэр къысхуэфӀуати, сщӀэнщ абы къикӀри къызэрызжефӀэфынур»+.

10Мэгъухэм пащтыхьым жэуап къратыжащ: «Узыхуейр зыхуэщӀэн цӀыху дунейм теткъым! Зы пащтыхьи, дапхуэдизу ар щэджащэу щымытами, зэи зы уди, зы Ӏэзэгъуази, зы мэгъуи апхуэдэ къалэн ящищӀакъым. 11Узыхуейр икъукӀэ гугъущ. Зыми а щэхур уэ къыпхузэӀуихыфынукъым тхьэхэм фӀэкӀа, ауэ ахэр цӀыхухэм я гъусэу псэуркъым».

12Абыхэм жаӀам апхуэдизу пащтыхьыр къигъэгубжьат, и пӀэм къришати, Бабылейм усэрэжу ис псори яукӀыну унафэ ищӀащ+. 13Усэрэжхэм тращӀыхьа унафэр къыдэкӀауэ, Данили, и ныбжьэгъухэр щӀыгъуу, къалъыхъуэрт, яукӀын щхьэкӀэ.

14Данил, губзыгъагъэ хэлъу, и дэтхэнэ зы псалъэри зэпишачэу, пащтыхьым и хъумакӀуэхэм я унафэщӀ Ӏэриуэх, Бабылейм ис усэрэжхэр зэтезыукӀэну ежьам зыхуигъэзащ: 15«Сыт пащтыхьым апхуэдэ унафэ ткӀий къыщӀыдигъэкӀар?» – жиӀэри. Ӏэриуэх Данил Ӏуэхур зытетыр къыжриӀащ. 16Абдежым Данил пащтыхьым и деж кӀуэри зэман къритыну елъэӀуащ, и пщӀыхьэпӀэм къикӀыр жриӀэн папщӀэ.

17ИтӀанэ ар и унэ кӀуэжри къэхъуар и ныбжьэгъухэм яхуиӀуэтэжащ – Хъэнании, МышрэӀили, Уэзии+. 18Данил абыхэм яжриӀащ уафэр зыӀэщӀэлъ Тхьэм елъэӀуну, гущӀэгъу къахуищӀу, а щэхур къахузэӀуихын папщӀэ, Бабылейм щыпсэу адрей усэрэжхэм ядэщӀыгъуу ахэр ямыукӀын щхьэкӀэ. 19-20Тхьэм а щэхур жэщым Данил къыхуигъэлъагъуэри къыхузэӀуихащ.

Данил уафэм щыӀэ Тхьэм щытхъу мы псалъэхэмкӀэ хуигъэшащ:

«Тхьэм и цӀэр лӀэщӀыгъуэ къэс ирагъэлъапӀэ!

Абы Ӏущыгъэшхуи лъэкӀыныгъэшхуи иӀэщи.

21Зэманхэри лъэхъэнэхэри Абы зэблегъэкӀ;
зы пащтыхьхэр тредзри, адрейхэр еӀэт.

Ӏущхэм зэхэщӀыкӀ, акъылыфӀэхэм щӀэныгъэ ярет+.

22Куууэ щӀэхъума щэхухэр Абы къызэӀуех;
кӀыфӀыгъэм хэтым щыгъуазэщ, нэхури дэщӀыгъущ+.

23ФӀыщӀэрэ щӀыхьрэ пхузощӀыр, си адэжьхэм я Тхьэм,

Ӏущыгъэрэ къарурэ Уэ къызэптащи,
дыныщӀолъэӀуар сыбгъэлъэгъуащи.

Пащтыхьым ищӀэну зыхуейр Уэ къэдбгъэщӀащ!»

Данил пщӀыхьэпӀэм къикӀыр къызэрыжиӀар

24Арати, Данил Бабылейм ис усэрэжхэр зэтриукӀэну пащтыхьым унафэ зыхуищӀа Ӏэриуэх деж кӀуэри, жриӀащ: «УмыукӀ Бабылейм ис усэрэжхэр. Пащтыхьым и деж сыши, абы и пщӀыхьэпӀэм къикӀыр сэ жесӀэнщ».

25Асыхьэтым Ӏэриуэх пащтыхьым деж Данил ишэри, жриӀащ: «Ехьудейм гъэру къипшахэм къахэзгъуэтащ уи пщӀыхьэпӀэм къикӀыр къыбжезыӀэфын цӀыху».

26Пащтыхьыр Данил (иджыри БэлътэщэркӀэ зэджэм) еупщӀащ: «Сэ сызэпщӀыхьар къэпӀуатэу, къикӀри къызжепӀэфынуи уэ?»

27Данил жэуап къритыжащ: «Зы усэрэжи, зы нэщыпхъуи, зы Ӏэзэгъуази, зы уди къызэӀуихыфынукъым узыщӀэупщӀэ щэхур, 28ауэ уафэм щыӀэщ Тхьэ, щэхухэр къызэӀузых. Мис Абы лъэхъэнэм и кӀэм къэхъунур уэ къуигъэлъэгъуащ. Уи пӀэщхьагъ уилъыжу, пщӀыхьэпӀэу къыпхуэлъэгъуар мыращ:+

29Уэ, ди пащтыхь лъапӀэ, къэкӀуэнум уегупсысу пӀэм уздыхэлъым, щэхухэр КъызэӀузыхым къэхъунур уигъэлъэгъуащ. 30А щэхур сэ къыщӀысхузэӀуахар адрей цӀыхухэм нэхърэ сынэхъ Ӏущу аракъым, атӀэ пащтыхьым илъэгъуам къикӀыр къыгурыӀуэн, и гупсысэ щэхухэр зэхищӀыкӀыжын щхьэкӀэщ.

31Моуэ уздэплъэм, ди пащтыхь лъапӀэ, сурэтышхуэ гъэжауэ уи пащхьэ къиту уолъагъу – инышхуэ Ӏейрэ, узримыгъэплъу зэщӀэлыдэу, и теплъэр узижэгъуэну шынагъуэу. 32Сурэт гъэжам и щхьэр дыщэзэрылэт, и бгъэмрэ и Ӏэхэмрэ дыжьыным къыхэщӀыкӀат, и ныбэмрэ и куэхэмрэ – гъуаплъэм, 33и лъэдийхэр гъущӀт, и лъапэхэр иныкъуэр гъущӀт, иныкъуэр ятӀэ гъэжат. 34Уи нитӀкӀэ плъагъуу, цӀыхуӀэ хэмыту, мывэ гуэр джабэм къыкӀэрыкӀри сурэт гъэжам и лъапэм, иныкъуэр гъущӀу иныкъуэр ятӀэ гъэжауэ щытым, еуэри зэхикъутащ.

2:34

35НапӀэзыпӀэм гъущӀри, ятӀэ гъэжари, гъуаплъэри, дыжьынри, дыщэри щыкъуейуэ зэтещащэри, гъавэ Ӏухыжыгъуэм хьэмым щыщӀэщэщ пыдзахуэм хуэдэу, жьым ирихьэжьэри, и лъэужь къимыгъанэу зэбгрихащ. Ауэ сурэт гъэжам еуа мывэр бгышхуэ хъури щӀылъэр зэрыщыту иубыдащ.

36Аращ пщӀыхьэпӀэр зыхуэдэр, иджы абы къикӀыр бжесӀэнщ. 37Уэ, ди пащтыхь лъапӀэ, пащтыхьхэм урапащтыхьыжщ. Уафэр зыӀэщӀэлъ Тхьэм тепщэныгъэшхуи, лъэщагъи, къаруи, щӀыхьи уигъэгъуэтащ; 38цӀыхухэри, щӀыгум тет хьэкӀэкхъуэкӀэхэри, уэгум ит къуалэбзухэри – псори, дэнэ щӀыпӀэ щыпсэухэри уи ӀэмыщӀэ ирилъхьащ. Дыщэм къыхэщӀыкӀа щхьэр уэращ.

39Уи ужькӀэ нэгъуэщӀ пащтыхьыгъуэ зыкъиӀэтынущ, ууейм нэхърэ нэхъ цӀыкӀуу. КъыкӀэлъыкӀуэу, ещанэ пащтыхьыгъуэу дуней псом тепщэнур гъуаплъэм хуэдэнущ. 40Ауэ еплӀанэ пащтыхьыгъуэр гъущӀым хуэдэу быдэнущ – гъущӀым псори зэрызэгуиуд, зэрикъутэм хуэдэу, абы адрейхэр зэхикъутэнурэ игъэщэщэнущ+. 41И лъапэхэмрэ и лъэпхъуамбэхэмрэ и ныкъуэр ятӀэ гъэжауэ и ныкъуэр гъущӀу зэрыплъэгъуам хуэдэу, а пащтыхьыгъуэм зигуэшынущ; ауэ абы гъущӀым и быдагъи хэлъынущ, гъущӀыр ятӀэ гъэжам хэзэрыхьауэ щӀэплъэгъуар аращ. 42И лъэпхъуамбэхэм и ныкъуэр ятӀэ гъэжам и ныкъуэр гъущӀым къыхэщӀыкӀауэ зэрыплъэгъуам хуэдэу, пащтыхьыгъуэр зылъэныкъуэкӀэ быдэу, зылъэныкъуэкӀи махэу щытынущ. 43ГъущӀыр ятӀэ гъэжам хэзэрыхьауэ зэрыплъэгъуам хуэдэу, абы лъэпкъхэр щызэхэзэрыхьынущ, ауэ зы хъунукъым, гъущӀымрэ ятӀэмрэ зэхэткӀухьу зэщыщ зэрымыхъуфынум хуэдэу[*].

44А пащтыхьыгъуэхэм я махуэхэм уафэр зыӀэщӀэлъ Тхьэм игъащӀэкӀи мыкъутэжыну, нэгъуэщӀ лъэпкъхэми яӀэщӀэмыхьэну пащтыхьыгъуэ иухуэнущ. Абы адрей пащтыхьыгъуэхэр зэхикъутэнурэ кӀэухыр къахуигъэкӀуэнущ, ауэ езыр игъащӀэкӀи щыӀэнущ. 45Аращ цӀыхуӀэ хэмыту джабэм зыкъыкӀэричу гъущӀри, гъуаплъэри, ятӀэ гъэжари, дыжьынри, дыщэри зыущыкъуея мывэм къикӀыр.

Тхьэуэ иным къуигъэлъэгъуащ къэкӀуэнум къэхъунухэр. Аращ шэчыншэу уэ узэпщӀыхьар, абы къикӀыу ныбжесӀари пэжщ».

46Абдежым Нэбыхъунэщыр пащтыхьым Данил и пащхьэ зыщридзыхри щхьэщэ хуищӀащ, икӀи тыхьхэр къыхуащӀу, мэ ӀэфӀ къызыпих сагъыз абы хуагъэсыну унафэ ищӀащ. 47Пащтыхьым Данил жриӀащ: «Уэ а щэхур сэтей къыщыпщӀыфакӀэ, шэч хэлъкъым, фи Тхьэр тхьэуэ щыӀэм зэраТхьэжым, пащтыхьхэм зэраТепщэм, щэхухэри къызэрызэӀуихыфым».

48Абы и ужькӀэ пащтыхьым Данил иӀэтащ, тыгъэ лъапӀэ Ӏэджи иритащ, Бабылей хэгъэгу псори и ӀэмыщӀэ ирилъхьащ, усэрэж псоми тхьэмадэ яхуищӀащ.

49Езы Данил пащтыхьым елъэӀуащ, Шэдрахь, Мешэхь, ӀэведНэгу сымэ и жьауэм къыщӀигъэувэу, Бабылей хэгъэгум и Ӏэтащхьэхэу тригъэувэну. Езыр сэрей пщӀантӀэм къыщынащ.

3

Данил и ныбжьэгъуищыр хьэку жьэражьэм

3^1Нэбыхъунэщыр пащтыхьым сурэтышхуэ дыщэм къыхригъэщӀыкӀащ, и лъэгагъыр ӀэфракӀэ хыщӀрэ[*] и бгъуагъыр ӀэфракӀих[*] хуэдиз хъууэ. Пащтыхьым ар Бабылей хэгъэгум хиубыдэ Дур аузым щригъэгъэуващ. 2Абы иужькӀэ пщыхэми, лӀакъуэлӀэшхэми, хэгъэгу пашэхэми, и чэнджэщэгъухэми, ахъшащхьэм тетхэми, хеящӀэхэми, жылэхэм я тхьэмадэхэми, адрейуэ хэкум унафэщӀу ис псоми яхуиӀуэхуащ сурэтышхуэр щигъэлъэпӀэнум зыкърырагъэхьэлӀэну. 3Арати, а лӀыщхьэ псори[*] къызэхуэсри, Нэбыхъунэщыр игъэува сурэтышхуэм и пащхьэ къиуващ, ягъэлъэпӀэну.

4Гъуор гуоуащ: «Сыт хуэдэ лъэпкъ щыщри, сыт хуэдэбзэкӀэ псалъэри, цӀыхуцӀэ зиӀэ псори пащтыхьым и унафэм фыкъедаӀуэ: 5бжьакъуэ накъырэм, сыринэм, пхъэ пшынэм, пшынэ дыкъуакъуэм, шыкӀэпшынэм, бжьамийм я макъхэр нэгъуэщӀ пшыналъэхэм дэщӀыгъуу къызэрыӀуу, зевдзыхи, Нэбыхъунэщыр пащтыхьым игъэува дыщэ сурэтышхуэм щхьэщэ хуэфщӀ. 6Зридзыхыу щхьэщэ зымыщӀыр занщӀэу хьэку жьэражьэм ирадзэнущ».

7Арати, а пшыналъэхэм я макъхэр[*] къызэрыӀуу, лъэпкъ псоми, сыт хуэдэбзэкӀэ псалъэхэми, цӀыхуцӀэ зиӀэ псоми зрадзыхри Нэбыхъунэщыр пащтыхьым игъэува сурэтышхуэм щхьэщэ хуащӀащ.

8Абдежым бабылей цӀыхухэм ящыщ зыгуэрхэм, фӀы ягу имылъхэу, журтхэр хуабжьу ягъэкъуэншэн щӀадзащ+. 9Абыхэм пащтыхьым бзэгу хуахьащ: «Зи щӀыхьыр ин! 10Уэратэкъэ унафэ къыдэзыгъэкӀар, ди пащтыхь лъапӀэ, пшыналъэхэм я макъхэр зыхэзых дэтхэнэми зридзыхыу дыщэм къыхэщӀыкӀа сурэтышхуэм щхьэщэ хуищӀын хуейуэ, 11икӀи зридзыхыу щхьэщэ зымыщӀыр хьэку жьэражьэм ирадзэну? 12НтӀэ, журтхэу Шэдрахь, Мешэхь, ӀэведНэгу сымэ, Бабылей хэгъэгум и унафэщӀу тебгъэувахэр, уэ къодаӀуэркъым, ди пащтыхь лъапӀэ. Ахэр уи тхьэхэм хуэлажьэркъым икӀи дыщэм къыхэщӀыкӀауэ уэ бгъэува сурэтышхуэми щхьэщэ хуащӀыркъым».

3:12+

13Нэбыхъунэщыр Ӏейуэ къэгубжьри а журтхэр къыхуашэну жиӀащ. Ахэр пащтыхьым къыхуашэри,+
14Нэбыхъунэщыр абыхэм еупщӀащ: «Шэдрахь, Мешэхь, ӀэведНэгу, фэ си тхьэхэм фахуэмылажьэу икӀи сэ згъэува дыщэ сурэтышхуэми щхьэщэ хуэвмыщӀу жаӀэр пэж? 15ИджыпступцӀэ пшыналъэхэм я макъхэр зэрызэхэфхыу, зевдзыхрэ сэ згъэува сурэтышхуэм щхьэщэ хуэфщӀмэ, дэгъуэщ. Щхьэщэ хуэвмыщӀрэ – занщӀэу хьэку жьэражьэм фрезгъэдзэнущ. ИтӀанэ сыт хуэдэтхьэ си ӀэмыщӀэм фыкърихыу фыкъезыгъэлыфынур?»

16Абыхэм пащтыхьым жэуап иратыжащ: «Мы ӀуэхумкӀэ къытщхьэщыжын дыхуэныкъуэкъым. 17Дэ дызыхуэлажьэ Тхьэр щыӀэмэ, хьэку жьэражьэм драдзэми дыкъригъэлыфынущ[*], уи ӀэмыщӀи дыкърихынущ. 18Уеблэмэ, дыкъримыгъэлми, пщӀэну дыхуейщ, ди пащтыхь лъапӀэ, уи тхьэхэм дазэрыхуэмылэжьэнур, дыщэ сурэтышхуэу бгъэувами щхьэщэ зэрыхуэдмыщӀынур».

19Абдежым Нэбыхъунэщыр ӀэлфӀыцӀэу къызэкӀуэкӀри Шэдрахьи, Мешэхьи, ӀэведНэгуи нэщхъыдзэу яжьэхэплъащ. Абы хьэкур зэрыщытам нэхърэ блыкӀэ нэхъ пщтыру ягъэплъыну унафэ ищӀри,+
20и дзэм щыщ зауэлӀ нэхъ лъэрызехьэхэм Шэдрахьи, Мешэхьи, ӀэведНэгуи япхыу хьэку жьэражьэм ирадзэну яжриӀащ. 21Арыххэти, гъуэншэджхэри джанэхэри зэращыгъыу, пыӀэхэри зэращхьэрыгъыу – зэрыхуэпа дыдэм хуэдэу, щӀалэхэр япхри хьэку жьэражьэм ирадзащ. 22Пащтыхьым и унафэ ткӀийм ипкъ иткӀэ, хьэкум мафӀэлыгъей иращӀыхьати, ахэр абы изыдза зауэлӀхэр мафӀэ бзэгум ипхъуатэри исащ, 23щӀалищыр пхауэ хьэку жьэражьэм ихуащ.

24Пащтыхьыр къэуӀэбжьауэ къыщылъэтри, и чэнджэщэгъухэм еупщӀащ: «Ӏэпхлъэпх тщӀыуэ хьэкум иддзар лӀищтэкъэ?»

Абыхэм жэуап къратыжащ: «Пэж дыдэщ, ди пащтыхьыфӀ».

25Нэбыхъунэщыр жиӀащ: «АтӀэ мафӀэм къыщакӀухьу сэ лӀиплӀ солъагъури, мыпхарэ лажьихъати ямыӀэу, еплӀанэр тхьэм ещхьу!»

3:25

26Пащтыхьыр хьэку жьэражьэм и гъуанэм гъунэгъу зыхуищӀри джащ: «Шэдрахь, Мешэхь, ӀэведНэгу, Тхьэуэ я нэхъ Лъагэм и пщылӀхэ! ФыкъикӀыж мыдэ!»

Ахэр мафӀэм къыхэкӀыжащ. 27Пщыхэми, лӀакъуэлӀэшхэми, хэгъэгу пашэхэми, пащтыхьым и чэнджэщэгъухэми ахэр къаухъуреихьри къалъэгъуащ мафӀэм и зэран абыхэм зэремыкӀар: я зы щхьэцыпи пилыгъукӀатэкъым, я щыгъынхэри зэрыпсот, абы дэнэ къыщына, Ӏугъуэмэ къудей къакӀэрихыртэкъым.

28Абдежым Нэбыхъунэщыр жиӀащ: «Шэдрахь, Мешэхь, ӀэведНэгу сымэ я Тхьэм щытхъу хуэфащэщ, и мелыӀыч къигъакӀуэри и пщылӀхэр къригъэлащи! Абы щыгугъыурэ ахэр си псалъэм ебэкъуат, езыхэм я Тхьэм фӀэкӀа нэгъуэщӀ тхьэхэм хуэмылэжьэн щхьэкӀэ я гъащӀэр яфӀэкӀуэдынкӀэ зэрыхъунуми щымышынэу.

29Абы къыхэкӀкӀэ унафэ сощӀ: Шэдрахь, Мешэхь, ӀэведНэгу сымэ я Тхьэм псалъэ Ӏей хужызыӀэ цӀыхуцӀэ зиӀэ дэтхэнэри, сыт хуэдэ лъэпкъ щыщри, сыт хуэдэбзэкӀэ псалъэри, цӀыкӀуцӀыкӀуу яупщӀэтэну, и унэри зэхакъутэну, Абы хуэдэу укъезыгъэлыфын нэгъуэщӀ тхьэ щыӀэкъыми»+.

30Пащтыхьым Шэдрахьи, Мешэхьи, ӀэведНэгуи игъэлъапӀэу Бабылей хэгъэгум къулыкъу нэхъ лъагэжхэр щаритащ.

Нэбыхъунэщыр и пщӀыхьэпӀэ етӀуанэр

31ЩӀылъэм лъэпкъыу тетым, сыт хуэдэбзэкӀэ псалъэхэми, цӀыхуцӀэ зиӀэ псоми Нэбыхъунэщыр пащтыхьым зыкъыфхуегъазэ: мамырыгъэрэ тыншыгъуэрэ фхуребагъуэ!+

32Я нэхъ Лъагэм хьэлэмэтлажьэрэ фӀэщхъуныджэу къысщигъэщӀахэм я хъыбарыр фэзгъэщӀэну сыхуейщ.

33Сыту иныщэ Абы и нэщэнэхэр!

Сытуи лъэщ и Ӏуэху телъыджэхэр!

И пащтыхьыгъуэр мыкӀуэдыжынщ,
и тепщэныгъэми кӀэ иӀэнукъым!+

4

4^1Сэ тыншыгъуэ сиӀэу си сэрейм сытхъэжу сыщыпсэут. 2Ауэ зэгуэр пщӀыхьэпӀэ слъагъури сигъэшынащ; си гъуэлъыпӀэм силъу пщӀыхьым хэту къысхуэлъэгъуам гулэгущтэ сищӀащ+. 3Арати, Бабылейм усэрэжу исхэр къашэну унафэ сщӀащ, си пщӀыхьэпӀэм къикӀыр абыхэм жезгъэӀэн папщӀэ. 4Ӏэзэгъуазэхэри, нэщыпхъуэхэри, мэгъухэри, удхэри къакӀуэри си пщӀыхьэпӀэр яхуэсӀуэтащ, арщхьэкӀэ абы къикӀыр зыми къыхуэщӀакъым+. 5ИкӀэмикӀэжым Данил, си тхьэм и цӀэкӀэ иджыри БэлътэщэркӀэ зэджэр, тхьэ лъапӀэхэм я псэр[*] зыхэтыр, къакӀуэри си пщӀыхьэпӀэр хуэсӀуэтащ+.

6Сэ жысӀащ: «Мэгъухэм я пашэу Бэлътэщэр, сэ сощӀэ тхьэ лъапӀэхэм я псэр зэрыпхэтыр, икӀи уэ къыщӀэбгъэщынкӀэ къогугъуэкӀын щэху зэрыщымыӀэр. КъедаӀуэ си пщӀыхьэпӀэр зыхуэдэми, къикӀыр къызжеӀэ. 7Мыращ сызэпщӀыхьар, си гъуэлъыпӀэм силъу:

ЩӀыгум и кум итт жыг лъагэшхуэ –
8уардэрэ лъэ быдэу,
и щхьэкӀэр уафэм нэсрэ,
щӀым и гъунэми щыплъагъуу;
9и тхьэмпэхэр Ӏуврэ, и пыкӀэр бэву,
псоми я шхын абы пыту;
и жьауэм хьэкӀэкхъуэкӀэхэр щӀэсрэ,
и къудамэхэр къуалэбзухэм я абгъуэу,
псэ зыӀут псоми ар я шхыныгъуэу.
10Си пӀэщхьагъ силъыжу адэкӀэ солъагъу –
ХъумакӀуэ лъапӀэр уафэм къехри,
11къыжиӀащ макъышхуэкӀэ мыпхуэдэу:
„ИвупщӀыкӀ жыгри, гуэвуд и къудамэхэр,
и тхьэмпэхэр ффыщӀи, пывгъэщэщ пыкӀэхэр,
и лъабжьэм щӀэс хьэкӀэкхъуэкӀэр зэбгрыреж,
и къудамэхэм тес къуалэбзухэри зэбгрелъэтыж.
12Жыг дакъэ закъуэр лъабжьэм и гъусэу
щӀым къыхэвнэ, губгъуэ удзхэм яхэту, жыррэ гъуаплъэкӀи зэщӀэлъэхъауэ.

Уафэм къех уэсэпсым ар игъэщӀытэу,
хьэкӀэкхъуэкӀэхэми ядэщӀыгъуу,
щӀыгу удзыпцӀэр егъэзыпӀэ хурехъу.
13ЦӀыху акъылым икӀынурэ ар,
хьэкӀэкхъуэкӀэ гупсысэм ихьэнущ,
апхуэдэуи илъэсибл[*] ней дэкӀынущ.
14А унафэр ХъумакӀуэхэм ейщ,
а хьэкумыр ЛъапӀэхэм я псалъэщ!
Псэ зыӀут псоми ящӀапхъэщ,
тепщэныгъэр зыхуейм ириту
Я нэхъ Лъагэм зэрыӀэщӀэлъыр, уеблэмэ,
ямылъытэхэри пащтыхьыпӀэм иришэу“.

15Мис аращ сэ сызэпщӀыхьа пщӀыхьэпӀэр зыхуэдэр, – жиӀащ Нэбыхъунэщыр пащтыхьым. – ИӀэ иджы, Бэлътэщэр, абы къикӀыр къызжеӀэ, си пащтыхьыгъуэм и зы усэрэжи ар лъэкӀакъым, ауэ уэ пхузэфӀэкӀынущ, тхьэ лъапӀэхэм я псэр пхэтщи».

Данил пщӀыхьэпӀэм къикӀыр къызэрыжиӀар

16БэлътэщэркӀэ зэджэ Данил абдежым заулкӀэ Ӏэнкуну щытащ, и гупсысэхэм хуабжьу игъэгузавэу.

Пащтыхьым жиӀащ: «Бэлътэщэр, а пщӀыхьэпӀэми абы къикӀми уримыгузавэ».

Бэлътэщэр жэуап къритыжащ: «Си зиусхьэн, а пщӀыхьэпӀэри абы къикӀри уи бийхэм ялъысам нэхъыфӀт! 17Уэ плъэгъуа жыгыр – уардэрэ лъэ быдэр, уафэм зи щхьэкӀэр нэсрэ, щӀым и гъунэми щыплъагъур; 18зи тхьэмпэхэр Ӏуврэ, зи пыкӀэр бэвыр, псоми я шхыныгъуэ зыпытыр, зи жьауэм хьэкӀэкхъуэкӀэхэр щӀэсрэ, зи къудамэхэр къуалэбзухэм зи абгъуэр – 19ар уэращ, ди пащтыхь лъапӀэ! Уэ щэджащэ, лъэщышхуэ ухъуащ; уи инагъыр уафэм нэсащ, уи пащтыхьыгъуэр щӀым и гъунэм нос.

20Уэ, ди пащтыхь, ХъумакӀуэ лъапӀэр уафэм къехыу плъэгъуащ, мыпхуэдэу жиӀэу: „ИвупщӀыкӀ жыгри вгъэкӀуэд, ауэ и лъабжьэм щӀыгъуу и дакъэр щӀым къыхэвнэ, жыррэ гъуаплъэкӀэ лъэхъауэ губгъуэ удзым хэту, уафэм къех уэсэпсым игъэщӀытэу, хьэкӀэкхъуэкӀэхэм ящӀыгъуу ар ирепсэу, илъэсибл ней дэкӀыхукӀэ“.

21Абы къикӀыращи, ди пащтыхь лъапӀэ, уэ уэхьэлӀауэ Я нэхъ Лъагэм и унафэр мыращ: 22цӀыхухэм укъыхахунурэ, хьэкӀэкхъуэкӀэхэм уахэту упсэунущ, Ӏэщым хуэдэу удз цӀынэр уи шхыныгъуэу, уэсэпсыр къыптехэу. Апхуэдэу илъэсибл дэкӀынурэ, итӀанэ уэ къыбгурыӀуэнущ – Я нэхъ Лъагэм цӀыхухэм я тепщэныгъэр зыхуейм ириту зэрыӀэщӀэлъыр.

23Жыг дакъэр лъабжьэм щӀыгъуу къагъэнэну ящӀа унафэм къокӀыр уи пащтыхьыгъуэр зэрыпфӀэмыкӀуэдынур, Уафэм и къарум псори зэрыщӀэтыр зэхэпщӀыкӀа нэужь ар къызэрыпӀэрыхьэжынур. 24Абы къыхэкӀкӀэ, ди пащтыхь лъапӀэ, си чэнджэщым ущӀэдэӀуамэ арат: уи гуэныхьхэм пыкӀи, захуагъэ лэжь; тхьэмыщкӀэхэм гущӀэгъу яхуэпщӀурэ уи хабзэншагъэм кӀэ ет; итӀанэ, хэт ищӀэрэ, уи махуэфӀхэм къыпащэнкӀи хъунщ»+.

ПщӀыхьэпӀэр нэхуапӀэ зэрыхъуар

25А псори Нэбыхъунэщыр пащтыхьым къыщыщӀащ. 26Мазэ пщыкӀутӀ дэкӀауэ, абы Бабылейм ит и сэреишхуэм и унащхьэм тету къыздикӀухьым, 27мыпхуэдэу жиӀащ: «Сыту иныщэ мы Бабылейр! Си щӀыхьымрэ си пщӀэмрэ игъэбагъуэу, пащтыхь къалащхьэу сэ ар зэрызухуар си лъэщыгъэшхуэкӀэщ!»

28А псалъэхэр жиӀэн имыух щӀыкӀэ уафэм макъ къиӀукӀащ: «Мыращ, Нэбыхъунэщыр пащтыхьым, уи натӀэр: уи пащтыхьыгъуэр къыпӀэщӀахащ. 29ЦӀыхухэм укъыхахунурэ, хьэкӀэкхъуэкӀэхэм я гъусэу упсэунущ, Ӏэщми хуэдэу удз цӀынэ пшхынущ. Апхуэдэурэ илъэсибл дэкӀынурэ, итӀанэ уэ къыбгурыӀуэнущ: Я нэхъ Лъагэм цӀыхухэм я тепщэныгъэр зыхуейм ириту зэрыӀэщӀэлъыр».

30Нэбыхъунэщыр теухуауэ жаӀар асыхьэтым къэхъуащ. ЦӀыхухэм къыхахури, абы Ӏэщым хуэдэу удз ишхащ. Уэсэпсыр къытехэу псэуащ ар, и щхьэцыр бгъэм и къабзийхэм хуэдэу кӀыхьышхуэ, и лъэбжьанэхэр къуалэбзу лъэбжьанэм хуэдэ хъуху.

31АдэкӀэ къэхъуари къиӀуэтэжащ Нэбыхъунэщыр: «Зэман дэкӀщ, сэ уафэм сыдэплъейри, си акъылым сихьэжащ. Абдежым Я нэхъ Лъагэм фӀыщӀэ хуэсщӀащ; щытхъу хужысӀэурэ ИгъащӀэкӀэ Псэур згъэлъэпӀащ.

Абы и тепщэныгъэр мыкӀуэдыжынщ,
и пащтыхьыгъуэми кӀэ иӀэнукъым+.
32ЩӀым щыпсэухэр зыри ищӀыскъым;
уафэм и дзэхэри щӀылъэм тетхэри
зэрегъакӀуэ Абы Езым и ӀэмыркӀэ.
Зыми лъэкӀынукъым Абы и Ӏэр иубыдыну
хьэмэрэ „Сыт Уэ пщӀар?“ жриӀэну.

4:32

33Си акъылым сызэрихьэжу, пащтыхьым и пщӀэри, и щӀыхьри, и лъапӀагъэри къысӀэрыхьэжащ. Си чэнджэщэгъухэми си блыгущӀэтхэми, си деж къагъэзэжри, аргуэру пащтыхьу салъытэ хъужащ, икӀи япэм нэхърэ ӀэджэкӀэ сынэхъ лъэщщ. 34Иджы сэ сыщотхъу, соӀэт, согъэлъапӀэ уафэм и Пащтыхьыр. Абы ищӀэ псори пэжыгъэщ икӀи захуагъэщ. Абы лъокӀ пагэхэр Ӏэсэ ищӀыну».

5

Блыным тратха псалъэхэр

5^1Пащтыхь Бэлъщэцар[*] , и блыгущӀэтхэм ящыщ миным ефэешхэшхуэ яхузэхишауэ, абыхэм я гъусэу санэ ефэрт зэгуэрым+. 2Фадэр къыпкърыхьауэ, Бэлъщэцар унафэ ищӀащ дыжьынымрэ дыщэмрэ къыхэщӀыкӀа фалъэхэр, и адэжь[*] Нэбыхъунэщыр Тхьэм и Унэу Ерусалим дэтым къришауэ щытахэр, къахьыну: езыри, и блыгущӀэтхэри, и фызхэри, и жэщгъуэлъ цӀыхубзхэри абыхэмкӀэ ефэн папщӀэ+. 3Арати, Тхьэм и Унэу Ерусалим дэтым кърашауэ щыта фалъэхэр къахьри, абыхэмкӀэ ефэн щӀадзащ пащтыхьми, абы и блыгущӀэтхэми, и фызхэми, и жэщгъуэлъ цӀыхубзхэми. 4Санэ здефэм псоми я тхьэхэр ягъэлъапӀэрт – дыщэм, дыжьыным, гъуаплъэм, гъущӀым, пхъэм, мывэм къыхэщӀыкӀахэр.

5Асыхьэтым цӀыхуӀэм и Ӏэпэхэр къэхутэри пащтыхь сэрейм и блынджабэ джафэхум, уэздыгъэм и нэхур здытридзэм деж тетхыхьын щӀидзащ. Пащтыхьым цӀыхуӀэ тхэр къилъагъури 6и фэр пыкӀащ. Апхуэдизу шынагъэм зэщӀищтати, и лъэгуажьэхэр зэкӀэщӀэзызэри и лъакъуэхэр щӀэщӀащ.

7Пащтыхьыр ину кӀиящ, нэщыпхъуэхэри, мэгъухэри, удхэри къыхуашэну унафэ ищӀу. Ахэр – Бабылейм и усэрэжхэр – къызэрысу захуигъэзащ: «Мо тхыгъэм къысхуеджэу абы къикӀыр къызгурызыгъаӀуэр чэтэныплъ лъапӀэкӀэ езгъэхуэпэнурэ, дыщэ лэрыпси и пщэм ирезгъэлъхьэнущ, си пащтыхьыгъуэм и Ӏэтащхьэ ещанэуи згъэувынущ», – жиӀэри+.

8Бэлъщэцар и усэрэжу хъуар къызэхуэса щхьэкӀэ, ахэр тхыгъэм къеджэфакъым, абы къикӀри пащтыхьым жраӀэфакъым. 9Абдежым Бэлъщэцар пащтыхьыр нэхъ Ӏеижу къэшынащ, и фэри шэхум хуэдэу пыкӀащ, и блыгущӀэтхэми ящӀэнур ямыщӀэжу къызэхэнащ.

10Абыхэм я зэрызехьэ макъыр пащтыхь гуащэм[*] зэхихри, ефэешхэр щекӀуэкӀ пэшым щӀыхьащ. «Зи щӀыхьыр ин ди пащтыхь! УщӀэгузэвэни уи фэр щӀыпыкӀыни щыӀэкъым! – жиӀащ абы+. 11– Уи пащтыхьыгъуэм исщ цӀыху, тхьэ лъапӀэхэм я псэр[*] зыхэт. Уи адэжьым и тетыгъуэм наӀуэ къэхъуауэ щытащ абы акъыл нэхуи зэхэщӀыкӀыныгъэшхуи зэриӀэр, тхьэхэм я Ӏущыгъэм хуэдэ Ӏущыгъи зэрыхэлъыр. Уи адэжь Нэбыхъунэщыр ар Ӏэзэгъуазэхэми, нэщыпхъуэхэми, мэгъухэми, удхэми тхьэмадэ яхуищӀауэ щытащ+. 12А Данил жыхуаӀэу, уи адэжьым Бэлътэщэр зыфӀищыгъар, и акъылыфӀагъымкӀэ, и щӀэныгъэмкӀэ, и зэхэщӀыкӀыныгъэшхуэмкӀэ, пщӀыхьэпӀэхэр зэрызэхихуфымкӀэ, щэхухэр сэтей къызэрищӀыфымкӀэ, Ӏуэху зэхэзэрыхьахэр зэрызэхихыжыфымкӀэ хуэбгъэдэн щымыӀэу цӀэрыӀуэ хъуат. Аращи, Данил къегъаши, абы псори гурыӀуэгъуэ пхуищӀынщ»+.

13Данил къашэри, пащтыхьым абы жриӀащ: «Уэра Данил хъужыр, си адэжь пащтыхьым Ехьудейм къриша гъэрхэм ящыщыр? 14Сэ зэхэсхаи уэ тхьэхэм я псэр пхэту икӀи акъыл нэхуи зэхэщӀыкӀыныгъэшхуи уиӀэу, Ӏущыгъэшхуи ббгъэдэлъу. 15АтӀэ, сэ мо тхыгъэм къезгъаджэу къикӀри къезгъэӀуэтэну усэрэжхэри мэгъухэри къезгъэшати, абыхэм ар яхузэфӀэкӀакъым. 16Ауэ, уэ птеухуауэ сэ зэхэсхащ пщӀыхьэпӀэхэм къарыкӀыр къэпщӀэфу икӀи зэхэзэрыхьа Ӏуэхухэр зэхэпхыжыфу. Иджы, мо тхыгъэм укъысхуеджэрэ ар къызгурыбгъаӀуэмэ, чэтэныплъ лъапӀэкӀэ уезгъэхуэпэнурэ, дыщэ лэрыпси уи пщэм ирезгъэлъхьэнущ, си пащтыхьыгъуэм и Ӏэтащхьэ ещани усщӀынущ».

17Данил пащтыхьым жэуап иритыжащ: «Тыгъэхэр къызыхуэгъэнэж, саугъэтхэмкӀи нэгъуэщӀ зыгуэрым хуэупсэ. Арыншауи сэ уэ тхыгъэм сыкъыпхуеджэнщи, къикӀри бжесӀэнщ.

18Ди пащтыхь лъапӀэ, Тхьэуэ я нэхъ Лъагэм уи адэжь Нэбыхъунэщыр тепщэныгъи, лъэкӀыныгъи, щӀыхьышхуи, пщӀэшхуи къылъигъэсат. 19Тхьэм абы апхуэдиз лъэщыгъэшхуэ къритати, сыт хуэдэ лъэпкъым щыщри, сыт хуэдэбзэкӀэ псалъэри, цӀыхуцӀэ зиӀэ псори абы и пащхьэ щыкӀэзызу къыщышынэрт. Абы зыхуейр иукӀырт, зыхуейм гущӀэгъу хуищӀырт; зэрыхуейуэ хэти иӀэтырт, хэти тридзырт. 20Нэбыхъунэщыр пагагъэр къытекӀуэри зыкъыфӀэщӀыжащ, абы къыхэкӀыуи и тахътэм кърагъэщэтэхри и щӀыхьри фӀагъэкӀуэдащ+. 21Ар, цӀыхухэм къыхахури, хьэкӀэкхъуэкӀэхэм хуэдэу акъылыншэ хъуауэ, шыд Ӏэлхэм я гъусэу, Ӏэщым хуэдэу удзыр и шхыныгъуэу, уафэм къех уэсэпсыр и пкъым къытехэу псэуащ, Тхьэуэ я нэхъ Лъагэм цӀыхухэм я пащтыхьыгъуэр зыхуейм ириту зэрыӀэщӀэлъыр зэхищӀыкӀыху+.

22Ауэ уэ, абы и къуэ[*] Бэлъщэцар, а псом ущыгъуазэ пэтрэ, Ӏэсэ зыпщӀакъым. 23Уэ зыбгъэлъагэри уафэм и Тепщэм упэщӀэуващ: Абы и Унэм къыщӀаха фалъэхэр къебгъэхьри, уэри, уи блыгущӀэтхэри, уи фызхэри, уи жэщгъуэлъ цӀыхубзхэри абыхэмкӀэ фефащ! Уэ дыщэм, дыжьыным, гъуаплъэм, гъущӀым, пхъэм, мывэм къыхэщӀыкӀа тхьэхэр, зыри зымылъагъурэ зыхэзымыхӀахэр, акъыли зимыӀэхэр бгъэлъэпӀащ, атӀэ уи гъащӀэри уи гъуэгу псори Зи ӀэмыщӀэ илъ Тхьэм лъытэныгъэ хуэпщӀакъым. 24Аращ мо тхыгъэр зытха цӀыхуӀэр Абы щӀыуигъэлъэгъуар.

25Мыбдежым тетым къызэреджэр мыпхуэдэущ: МЕНЕ, МЕНЕ, ТЕКЕЛ, УПАРСИН. 26А псалъэхэм къикӀыр мыращ:

МЕНЕ[*] – уи тетыгъуэм и махуэхэр Тхьэм ибжри кӀэ иритащ.

27ТЕКЕЛ[*] – уэ тэрэзэкӀэ уашэчати, упсынщӀэ Ӏейуэ укъыщӀэкӀащ.

28ПАРСИН[*] – уи пащтыхьыгъуэр ягуэшри мыдхэмрэ къэжэрхэмрэ[*] иратащ».

29Абдежым Бэлъщэцар и унафэкӀэ Данил чэтэныплъ щыгъынкӀэ къахуапэри, и пщэм дыщэ лэрыпси къралъхьащ, пащтыхьыгъуэм и Ӏэтащхьэ ещанэуи ягъэӀуащ.

30А жэщ дыдэм Бэлъщэцар, бабылейхэм я пащтыхьыр, яукӀри, 31абы и пӀэм иуващ мыд лъэпкъым щыщ Дарий. Ар абы щыгъуэ илъэс хыщӀрэ тӀурэ хъурт+.

6

Данил аслъэнхэр зэрыс мащэм

6^1Дарий фӀэигъуэу и пащтыхьыгъуэ псом пщыуэ щэрэ тӀощӀрэ тригъэувэри, 2ахэр Данил зыхэт Ӏэтащхьищым я ӀэмыщӀэ ирилъхьащ. Пщыхэм я къалэнт жэуаптакӀуэу абыхэм я пащхьэ итыну, пащтыхьым и Ӏуэхухэр тэрэзу зэщӀэн папщӀэ. 3ХьэлщэныфӀ дыдэ зэрыхэлъымкӀэ, Данил хуабжьу ефӀэкӀырт адрей Ӏэтащхьэхэми пщыхэми, икӀи пащтыхьым ар и пащтыхьыгъуэ псом и унафэщӀ ищӀыну и мурадт+.

4Абы къыхэкӀыу, Ӏэтащхьэхэмрэ пщыхэмрэ Данил пащтыхьым и Ӏуэхухэр зэрызэрихьэ щӀыкӀэм кӀэлъыплъырт, ар зэрагъэкъуэншэн къалъыхъуэу, арщхьэкӀэ зыри къахуэгъуэтыртэкъым: Данил захуагъэ хэлъут псори зэрищӀэр, щыуагъи пцӀыи ӀэщӀэкӀыртэкъым. 5ИкӀэмикӀэжым, абыхэм къагурыӀуащ: «Данил зэрыдгъэкъуэншэн къытхуэгъуэтынукъым, езым и Тхьэм и унафэм зэрытетым фӀэкӀа», – жаӀащ абыхэм.

6Ӏэтащхьэхэри пщыхэри пащтыхьым и деж зэрыгъэӀущауэ зэрыхьри, жраӀащ: «Зи щӀыхьыр ин ди пащтыхь!+
7Уи пащтыхьыгъуэм ис Ӏэтащхьэ псоми, лӀакъуэлӀэшхэми, пщыхэми, уи чэнджэщэгъухэми, хэгъэгу пашэхэми зэакъылэгъуу унафэ къыдэгъэкӀыпхъэу ялъытэ, ар хэту щытми, махуэ щэщӀым къриубыдэу, тхьэм е цӀыхухэм, уэр нэмыщӀ нэгъуэщӀым елъэӀур аслъэнхэр зэрыс мащэм ирадзэн хуейуэ. 8Аращи, ди пащтыхь лъапӀэ, уи цӀэкӀэ тхауэ, уи мыхъурыр тедзэжауэ, мыдхэмрэ къэжэрхэмрэ зэрахабзэу пкъутэж мыхъуну апхуэдэ унафэ къыдэгъэкӀ»+.

9Дарий апхуэдэ унафэ къыдигъэкӀащ и мыхъурыр тедзэжауэ.

10Абы щыгъуазэу, Данил и унэ кӀуэжри, ищхьэ пэшым, зэрихабзэу, зи щхьэгъубжэ зэӀухар ЕрусалимкӀэ гъэзам, махуэм и кӀуэцӀкӀэ щэнейрэ лъэгуажьэмыщхьэу и Тхьэм щелъэӀуащ, игъэлъапӀэу. 11Модрей зэрыгъэӀуща гупыр абы и деж къакӀуэри, Данил и Тхьэм къыдэӀэпыкъуну зэрелъэӀур ялъэгъуащ. 12Абы фӀэкӀа хэмылъу, ахэр пащтыхьым и деж нэсыжри, къыдигъэкӀа унафэр игу къагъэкӀыжу еупщӀащ: «Уэ унафэ къыдэбгъэкӀатэкъэ, зи щӀыхьыр ин, махуэ щэщӀым и кӀыхьагъкӀэ хэт тхьэм е цӀыхухэм, уэр нэмыщӀ нэгъуэщӀым елъэӀур аслъэнхэр зэрыс мащэм идзэн хуейуэ?» – жаӀэри. «А унафэр быдэщ, – жиӀащ пащтыхьым, – мыдхэмрэ къэжэрхэмрэ я хабзэм тетщ, игъащӀэкӀи пхуэмыхъуэжыну».

6:12

13АдэкӀэ абыхэм Дарий жраӀащ: «АтӀэ, Данил, Ехьудейм гъэру кърашахэм ящыщыр, уэ къодаӀуэркъым, уи унафэри къыфӀэӀуэхукъым: япэми хуэдэу, щэнейрэ махуэм тхьэ йолъэӀу»+.

14А псалъэхэр зэрызэхихыу, пащтыхьыр хуабжьу нэщхъей къэхъуащ; Данил къригъэлыну хуейуэ, дыгъэ къухьэжыгъуэм нэсыху ар зэрыхуэщӀэн Ӏэмал къилъыхъуэу, абы лъэкӀ къигъэнакъым.

15АрщхьэкӀэ, мо зэрыгъэӀуща гупым Дарий и деж къытрагъэзэжри къыжраӀащ: «Зыщомыгъэгъупщэ, зи щӀыхьыр ин, мыдхэмрэ къэжэрхэмрэ я хабзэм ипкъ иткӀэ пащтыхьым и зы унафи зэрамыхъуэжыр».

16Абдежым Дарий унафэ ищӀащ Данил къашэу аслъэнхэр зэрыс мащэм ирадзэну. Абы Данил жриӀащ: «УигукӀи уи псэкӀи узыхуэлажьэ уи Тхьэм укъригъэл!»

17Мывэ къахьри мащэ ихьэпӀэр зэхуащӀащ, пащтыхьым езым и мыхъурри и блыгущӀэтхэм я мыхъурри абы тригъэуащ, Данил тращӀыхьа унафэр зэщӀэн папщӀэ. 18ИтӀанэ и сэреишхуэм игъэзэжри, и джийм зы дзэкъэгъуэ иримыгъэхыу, зэштегъэу Ӏуэхухэми хэмыхьэу гъуэлъыжащ, икӀи жэщ псом и напӀэр хузэтелъхьакъым.

19Пщэдджыжьым, пшэкӀэплъ къищӀу зэрыхуежьэу, Дарий тэджри, епӀэщӀэкӀыу аслъэнхэр зэрыс мащэм деж кӀуащ. 20Мащэм гъунэгъу зыхуищӀри, гузавэ макъкӀэ ар Данил еджащ: «Тхьэ псэум и пщылӀ Данил, напэ хужькӀэ узыхуэлажьэ уи Тхьэм аслъэнхэм уакъригъэлыфа?»

21Данил и жэуап къэӀуащ: «Зи щӀыхьыр ин ди пащтыхь!+
22Си Тхьэм и мелыӀыч къигъакӀуэри аслъэнхэм я жьэр зэхуищӀащ. Абыхэм зыри къызащӀэфакъым, Тхьэм и пащхьэ лажьихъати щызиӀэтэкъыми. Уэри, пащтыхь лъапӀэ, уи пащхьэ щӀэпхъаджагъэ лъэпкъ зэи щызлэжьакъым».

23Пащтыхьыр Данил щхьэкӀэ хуабжьу гуфӀащ, ар мащэм кърахыжынуи унафэ ищӀащ. Данил мащэм кърахыжа нэужь, наӀуэ хъуащ фэбжь лъэпкъ абы зэримыгъуэтар – и Тхьэм дзыхь хуищӀу зэрыщытам и фӀыгъэкӀэ+. 24Бзаджэнаджагъэ зезыхьэу Данил зыгъэкъуэншахэр пащтыхьым и унафэкӀэ къашэри аслъэнхэр зэрыс мащэм ирадзащ, я бынхэри я фызхэри ящӀыгъуу. Ахэр мащэм и лъащӀэм намыгъэсу, аслъэнхэм япхъуатэурэ цӀыкӀуцӀыкӀуу ячэтхъащ+.

25А псом я ужькӀэ пащтыхь Дарий щӀылъэм щыпсэу сыт хуэдэ лъэпкъми, сыт хуэдэбзэкӀэ псалъэхэми, цӀыхуцӀэ зиӀэ псоми мыпхуэдэ тхыгъэ яхуигъэхьащ:

«Мамырыгъэрэ тыншыгъуэрэ фхуребагъуэ!+

26Мыр си унафэщ: си пащтыхьыгъуэм и къуапэ дэтхэнэми щыпсэухэр Данил и Тхьэм щышынэу, кӀэзызу и пащхьэ ирырет.

Ар Тхьэ псэущ – игъащӀэкӀи щыӀэнущ;
и пащтыхьыгъуэри кӀуэдыжынукъым,
и тепщэныгъэми кӀэ иӀэнукъым+.
27Абы укърегъэл, щхьэхуит уещӀыж.
Нэщэнэхэр, Ӏуэху телъыджэхэр
уафэми щӀылъэми къыщегъэхъу.
Абы Данил аслъэнхэм къригъэлащ!»+

28Данил ехъулӀэныгъэ иӀэу къекӀуэкӀащ Дарий и тетыгъуэми къэжэр лъэпкъым щыщ Кир и тетыгъуэми.

7

Данил хьэкӀэкхъуэкӀиплӀым зэрепщӀыхьар

7^1Бабылейм и пащтыхь Бэлъщэцар тахътэм щыдэкӀуея гъэм[*], Данил и пӀэщхьагъ илъыжу, пщӀыхьэпӀэм хэту зыгуэр къыхуэлъэгъуауэ щытащ. Абы ар итхыжащ. Мис а хъыбарыр:+

2Сэ жэщым пщӀыхьэпӀэм сыхэту слъэгъуащ, щӀым и лъэныкъуиплӀымкӀи къикӀа жьым хышхуэр къызэригъэукъубеяр. 3ИтӀанэ зыр адрейм емыщхьу, абрагъуэу хьэкӀэкхъуэкӀиплӀ хым къыхэкӀащ.

4Япэр аслъэным ещхьт, ауэ бгъэм и дамэхэм хуэдэ тетт. Си нитӀкӀэ слъагъуу абы и дамэхэр трачщ, яӀэтри, цӀыхум хуэдэу, лъакъуитӀкӀэ ягъэуващ, цӀыху акъыли абы иратащ.

5ЕтӀуанэу къыхэкӀа хьэкӀэкхъуэкӀэр мыщэм ещхьт. Абы и кӀэбдз лъакъуитӀымкӀэ лъэбышэу зритӀат, и дзэпэфӀанэхэм дзажэналъищ дэлът, дэнауэ. Абы жраӀащ: «Тэджи, зыбгъэнщӀыху лы шхы!»

6ИтӀанэ сэ слъэгъуащ нэгъуэщӀ хьэкӀэкхъуэкӀэ, и теплъэкӀэ щомыщым ещхьу. Абы и щӀыбым дамиплӀ тетт, къуалэбзухэм ейм хуэдэу. А хьэкӀэкхъуэкӀэм щхьиплӀ фӀэтт, тетыгъуи абы иратащ.

7АдэкӀэ жэщ пщӀыхьым сыхэту сэ слъэгъуащ еплӀанэ хьэкӀэкхъуэкӀэр – шынагъуэ Ӏейрэ узижэгъуэну, хуабжьу къарууэ. Абы гъущӀыдзэ защӀэу дзэкъэбыжь домбейхэр Ӏутт; къыӀэщӀыхьэхэр зэтриукӀэурэ зэхишхыхьырт, къанэр лъакъуэкӀэ зэхиутэжырт. Ар япэрей хьэкӀэкхъуэкӀэхэм ещхьтэкъым, абы бжьакъуипщӀ тетт[*].

8А бжьакъуэхэм сыздеплъым сэ слъэгъуащ абыхэм я зэхуакум зы бжьакъуэ цӀыкӀу къызэрыдэкӀыкӀар, япэрей бжьакъуищым абы гъуэгу ират щӀыкӀэу, я лъабжьэхэр щӀыгъуу къызэрыхатхъар – мор къэкӀын и пэ. А бжьакъуэм нэ иӀэт, цӀыхухэм ейм хуэдэу, жьэи иӀэт, пагэу псалъэу+.

9Мис, сэ къэслъэгъуар итӀанэ:

тахътэхэр ягъэувауэ щытт,

Зи Махуэхэр Жьы Дыдэр тахътэм тетӀысхьащ.

Абы и щыгъынхэр уэсым хуэдэу хужьт,
и щхьэцыр щынэц къабзабзэм хуэдэт.

И тахътэр мафӀэ бзийуэ лыдырт,
шэрхъыу щӀэтхэри мафӀэлыгъейт.

10Абы къиу мафӀэр уэру ежэхырт.

Мин Ӏэджэ Абы къыхуэлажьэрт,
и пащхьэ къитхэри бжыгъэншэт.

Хьэкумым щӀидзэри, тхылъхэр къызэӀуахащ.

11АдэкӀэ си нэр тедияуэ сыздэплъэм, бжьакъуэм пагэу къипсэлъхэм седаӀуэурэ, хьэкӀэкхъуэкӀэр яукӀауэ къэслъагъуху си нэр тезгъэкӀакъым. Абы и хьэдэр мафӀэм хадзэри ягъэсыжащ. 12Адрей хьэкӀэкхъуэкӀэхэм тепщэныгъэр къыӀэщӀахащ, ауэ зы зэманкӀэ псэууэ къагъэнащ я пӀалъэр къэсыху.

13А жэщым си нэгу щӀэкӀам сэ иджыри мыр щыслъэгъуащ: пшэм хэту зыгуэр къакӀуэрт, цӀыхум[*] ещхьу. Ар гъунэгъу къэхъури, Зи Махуэхэр Жьы Дыдэм бгъэдашащ. 14Абы тепщэныгъи, щӀыхьи, пащтыхьыгъуи иратащ, лъэпкъ псори, сыт хуэдэбзэкӀэ псалъэхэри, цӀыхуцӀэ зиӀэ псори къыхуэлэжьэн щхьэкӀэ. Абы и тепщэныгъэр – тепщэныгъэ мыкӀуэдыжщ, зэи кӀэух иӀэнукъым, и пащтыхьыгъуэри зэи къутэжынукъым+.

ПщӀыхьэпӀэм къикӀыр

15Сэ си псэр гузавэрт, си нэгум щӀэкӀа къомым сагъэшынат+. 16Абдежым щытхэм я зым сыбгъэдыхьэри, а псом ипэжыпӀэкӀэ къикӀыр сыт жысӀэри, сеупщӀащ. ПщӀыхьэпӀэм къикӀыр абы къызжиӀащ: 17«А хьэкӀэкхъуэкӀэ абрагъуиплӀыр – щӀылъэм щыӀэну пащтыхьиплӀырщ. 18Ауэ, иужькӀэ, Я нэхъ Лъагэм хуэпэжхэм пащтыхьыгъуэр яӀэщӀыхьэнурэ, игъащӀэ псокӀэ кӀэ имыӀэу ахэр тепщэнущ».

19ИтӀанэ сэ адрей зыми емыщхь еплӀанэ хьэкӀэкхъуэкӀэр, шынагъуэ Ӏейрэ узижэгъуэныр, зи дзэхэр гъущӀрэ зи лъэбжьанэхэр гъуаплъэр, къыӀэщӀыхьэхэр зэтезыукӀэурэ зэхэзышхыхьыр, къанэр лъакъуэкӀэ зэхэзыутэжыр ипэжыпӀэкӀэ зищӀысыр къэсщӀэну сыхуеящ. 20Иджыри сэ сщӀэну сыхуейт абы и щхьэм тета бжьакъуипщӀым теухуауэ, итӀанэ гъуэгу кърат щӀыкӀэу, бжьакъуищыр къыхэхуу, абыхэм я пӀэм къыхэкӀа бжьакъуэми теухуауэ – нэи жьэи зиӀэу, пагэу псалъэу, адрейхэм нэхърэ нэхъ бэлыхьлажьэу къыпщыхъум теухуауэ. 21Сэ слъэгъуат а бжьакъуэм Тхьэм хуэпэжхэм зауэ ярищӀэкӀыурэ зэрыхигъэщӀар,+
22Зи Махуэхэр Жьы Дыдэр къакӀуэу, Езым къыхуэпэжхэр хьэкумым щимыгъэхеиху. ИтӀанэ игъуэ хъури, абыхэм пащтыхьыгъуэр яӀэщӀыхьащ.

23АдэкӀэ абы къызжиӀащ мыпхуэдэу: «ЕплӀанэ хьэкӀэкхъуэкӀэр зищӀысыр, адрей пащтыхьыгъуэхэм емыщхьу, щӀылъэм тетыну еплӀанэ пащтыхьыгъуэрщ; абы зэхиутэурэ икӀи зэтриукӀэурэ щӀылъэр зэрыщыту зэхишхыхьынущ+. 24БжьакъуипщӀым къагъэлъагъуэр а пащтыхьыгъуэм пащтыхьипщӀ къызэрыхэкӀынурщ. Абыхэм я ужькӀэ, япэрей зыми емыщхьу, нэгъуэщӀ пащтыхьым зыкъиӀэтынурэ адрейхэм ящыщу пащтыхьищ тридзынущ. 25Абы псалъэ Ӏейхэр Я нэхъ Лъагэм хужиӀэнущ, Тхьэм хуэпэжхэри хьэзабым хигъэтынущ; махуэ лъапӀэхэмрэ Тхьэм и унафэхэмрэ ихъуэжынуи иужь итынущ. Тхьэм хуэпэжхэр абы и ӀэмыщӀэм илъынущ илъэскӀи, илъэситӀкӀи, илъэс ныкъуэкӀи[*] .

26Ауэ хьэкум щыӀэнурэ, тепщэныгъэр абы къыӀэщӀахынущ, езыри игъащӀэкӀэ ягъэкӀуэдыжынущ. 27Лъэщыгъэри, тепщэныгъэри, уафэм и лъабжьэм щыӀэ пащтыхьыгъуэ псоми я лъапӀагъэри Я нэхъ Лъагэр зыгъэпэж лъэпкъым иратынущ. Абы и пащтыхьыгъуэр – пащтыхьыгъуэ мыкӀуэдыжщ, икӀи дэтхэнэ зыри Абы хуэжыӀэщӀэу хуэлэжьэнущ»+.

28Абдежым щеух си хъыбарыр. А слъэгъуахэм сэ гупсысэгъейм сыхадзат, си фэри пагъэкӀат, ауэ зыми хуэзмыӀуатэу си гум щысхъумащ+.

8

ТӀымрэ ажэмрэ теухуауэ Данил къыхуэлъэгъуар

8^1Бэлъщэцар пащтыхьыр тахътэм зэрыдэкӀуейрэ илъэс ещанэр екӀуэкӀыу, сэ иджыри хьэлэмэт гуэр къысхуэлъэгъуащ, япэрейм нэмыщӀ+. 2Елам щӀыналъэм ит Шушан[*] быдапӀэм сыщыӀэ хуэдэт. Улай кӀэнауэм сыбгъэдэту зыслъагъужащ+. 3Зыкъэсплъыхьри, сэ гу лъыстащ кӀэнауэ Ӏуфэм деж тӀы щыту. Абы и бжьакъуитӀыр инт, ауэ зыр адрейм нэхърэ нэхъ лъагэт, иужькӀэ къызэрыкӀам емылъытауэ. 4КъухьэпӀэмкӀи, ищхъэрэкӀи, ипщэкӀи зигъазэурэ а тӀыр зэрыпыджэр сэ слъэгъуащ. Зы псэущхьи абы къыпэувыфыртэкъым, абы укъезыгъэлыни щыӀэтэкъым. ТӀым зыхуейр ищӀэрт, кӀуэ пэтми нэхъ лъэщ хъурт.

5Абы сеплъу сыздэщытым, асыхьэтым къухьэпӀэмкӀэ ажэ къыщыхутащ, и лъакъуэхэр щӀым лъэмыӀэс жыхуаӀэу, ущу щӀылъэ псом кърикӀуэу. А псэущхьэм и натӀэгум нэм къыщӀэуэу бжьакъуэшхуэ тетт. 6БжьакъуитӀ тету, кӀэнауэ Ӏуфэм Ӏуту слъэгъуа тӀым зыхуиунэтӀауэ, узижэгъуэну хъыжьэу хуэжэрт ар. 7Сэ слъэгъуащ а ажэр нэхъ ябгэж хъууэрэ тӀым гъунэгъу зэрыхуэхъуар, абы еуэу и бжьакъуитӀыр зэрытриудар. ТӀыр абы къыпэлъэщакъым; ажэм ар щӀым тридзэри зэхипӀытӀэжащ, ар къезыгъэлын зыри щыӀакъым+. 8Ажэр хуабжьу пагэ хъуащ, арщхьэкӀэ лъэщ дыдэ хъуащ иджы щыжыпӀэм и бжьакъуэшхуэр къутэри, абы и пӀэм бжьакъуэшхуиплӀ къытекӀащ, дунейм и лъэныкъуиплӀым зырызыххэу хуэгъэзауэ+.

9А бжьакъуэхэм языхэзым нэгъуэщӀ бжьакъуэ къыхэкӀащ. ЯпэщӀыкӀэ ар цӀыкӀуу щытащ, ауэ иужькӀэ ипщэкӀи, къуэкӀыпӀэмкӀи, къэрал гъуэзэджэ жыхуаӀэмкӀи[*] хуабжьу зэкӀэщӀэкӀащ+. 10Ар лъэщ хъури, уафэм и дзэм зрипщытри, абы щыщ Ӏыхьи вагъуэхэм щыщ Ӏыхьи щӀылъэм къридзыхри зэхиутэжащ. 11Абдежми къыщымыувыӀэу, зыкъыфӀэщӀыжауэ зиӀэтурэ Уафэ Дзэпщым зыхуигъадэри, Абы махуэ къэс хуащӀ къурмэныр щригъэгъэтащ, Абы и псэупӀэ лъапӀэр здэщыт щӀыпӀэри игъэпудащ+. 12Къурмэным и гъусэу, Тхьэм и дзэри а бжьакъуэм и ӀэмыщӀэм иралъхьащ, и щӀэпхъаджагъэхэр илэжьыху. Дин пэжыр абы щӀым хиутэрт; и Ӏуэхухэр хуабжьу къехъулӀэрт[*].

13Абы и ужькӀэ мелыӀычитӀым я псалъэмакъ сэ зэхэсхащ. А тӀум языр щӀэупщӀат: «Дапхуэдиз зэманкӀэ зэрекӀуэкӀынур махуэ къэс ящӀ къурмэным ехьэлӀауэ къэлъэгъуар, псэупӀэ лъапӀэмрэ Тхьэм и дзэмрэ зыгъэпуду, лъапсэрыхыр абыхэм къахуэзыгъэкӀуэну щӀэпхъаджагъэм теухуар?» – жиӀэри+.

14«Пщыхьэщхьэрэ пщэдджыжьу минитӀрэ щищрэ дэкӀмэ, итӀанэ псэупӀэ лъапӀэр къэщӀэрэщӀэжынущ», – жиӀэри, адрейм жэуап къитыжащ.

Данил къыхуэлъэгъуам къикӀыр

15А къысхуэлъэгъуар дауэ къызгурыӀуа хъунуми сегупсысу, моуэ лӀы теплъэ иӀэу зыгуэр си пащхьэ къихутащ. 16«ДжэбрэӀил, абы къыхуэлъэгъуар гурыӀуэгъуэ хуэщӀ» жиӀэу Улай кӀэнауэм и щхьэкӀэ къиӀукӀа макъыр сэ зэхэсхащ+.

17Ар къакӀуэу къыщызбгъэдыхьэм, сэ сышынэри нэкӀукӀэ щӀым зыхэздзащ. «ЗэгъащӀэ, цӀыху, а къыпхуэлъэгъуар иужь зэманхэм зэрехьэлӀар», – къызжиӀащ абы.

18Апхуэдэу зыкъыщысхуигъазэм, сэ лӀам хуэдэу нэкӀукӀэ сыхэӀубауэ сыщылът, ауэ ар къызэӀусэри сызэрыщытам хуэдэу сыкъызэфӀигъэувэжащ+.

19«Мыдэ къэдаӀуэ, – къэпсэлъащ ар, – сэ бжесӀэнущ губжь зэманым и кӀэухым къэхъунур, къыпхуэлъэгъуар зэхьэлӀар кӀэух лъэхъэнэрщ+. 20Уэ плъэгъуа бжьакъуитӀ зытет тӀыр мыдхэмрэ къэжэрхэмрэ я пащтыхьхэрщ. 21Ажэр – Алыдж пащтыхьыгъуэрщ, абы и натӀэгум тета бжьакъуэшхуэр алыджхэм япэу яӀэну пащтыхьырщ+. 22Япэ бжьакъуэр къута нэужь абы и пӀэм къыхэкӀыкӀа бжьакъуиплӀыр – ар а лъэпкъым къыхэкӀыну пащтыхьыгъуиплӀырщ, ауэ япэрейм хуэдэу ахэр лъэщынукъым.

23А пащтыхьыгъуэхэм я кӀэух махуэхэм, хабзэншагъэм и пщалъэр гъэнщӀа хъуа нэужь, гущӀэгъуншэ Ӏейрэ бзаджейуэ пащтыхь къэунэхунущ. 24Ар хуабжьу лъэрызехьэ хъунущ, ауэ езым и къарукӀэкъым. Зэи ямылъэгъуа мыгъуагъэ куэд абы илэжьынущ, сыт ищӀэми къехъулӀэнущ. Лъэщхэри Тхьэр зыгъэпэж лъэпкъри абы игъэкӀуэдыну пылъынущ+. 25Хьэгъэщагъэ хуекӀуэурэ, абы и мурад бзаджэхэр зригъэхъулӀэнущ, хуабжьуи зыкъыфӀэщӀыжынущ. Игъэбэлэрыгъыурэ, абы куэд игъэунэхъунущ, тепщэхэм я Тепщэжми пэщӀэувэнущ. ИкӀэмикӀэжым ар хагъэщӀэнущ, ауэ цӀыху къарукӀэкъым.

26Пщыхьэщхьэрэ пщэдджыжьу минитӀрэ щищым теухуауэ къыпхузэӀуахар пэжщ, ауэ ар ущэхуауэ хъумэ, къэхъун ипэ зэманышхуэ дэкӀын хуейщи»+.

27Сэ сызэхэукӀауэ махуэ зыбжанэкӀэ сысымаджэу сыхэлъащ. ИужькӀэ сытэджри пащтыхьым и Ӏуэхухэм сыпэрыхьэжащ. Къысхуэлъэгъуам хуабжьу сыкъигъэуӀэбжьат икӀи ар къызгурыӀуэртэкъым.

9

И лъэпкъым щхьэкӀэ Данил тхьэ зэрелъэӀуар

9^1Бабылей пащтыхьыгъуэм Ахъийшурэщ[*] и къуэ Дарий, мыд лъэпкъым щыщыр, пащтыхьу щытрагъэува гъэр екӀуэкӀырт+. 2Ар тахътэм щыдэкӀуея гъэм, сэ Тхыгъэ ЛъапӀэхэм седжэурэ, Зиусхьэным Ирмий бегъымбарым къыхуригъэха псалъэм ипкъ иткӀэ, Ерусалим илъэс блыщӀкӀэ зэхэкъутарэ бгынэжауэ щытын зэрыхуейр къызгурыӀуащ. 3Сэ нэщӀ сихьэри, щыгъуэ щыгъынхэр щыстӀэгъауэ, сахуэр си щхьэм тезгъэщащэурэ, си Тепщэу си Тхьэм хуабжьу селъэӀун щӀэздзащ+.

4Зиусхьэну си Тхьэм селъэӀурт сэ, си лъэпкъым и гуэныхьхэмкӀэ зызумысыжыурэ: «Тепщэу си Тхьэ ин, телъыджэ! Уи лъэпкъым епщӀылӀа зэгурыӀуэныгъэр пхъумэу, фӀыуэ укъэзылъагъуу уи унафэхэр зыгъэзащӀэхэм Уэ уахуэпэжщ. 5Ауэ дэ гуэныхь къэтхьащ, щӀэпхъаджагъэ длэжьащ. Уи унафэхэмрэ уи хабзэхэмрэ ӀэщӀыб тщӀыри, бзаджащӀэ дыхъуауэ дыппэщӀэуващ. 6Ди пащтыхьхэми, ди Ӏэтащхьэхэми, ди адэжьхэми, ди хэкум лъэпкъыу ис псоми уи цӀэкӀэ зыкъытхуэзыгъазэу щыта уи бегъымбархэм дедэӀуакъым.

7Си Тепщэ, Уэ ущыпкъэщ – дэ нобэкӀэ дынапэтехщ. Уэ дызэрыпхуэмыпэжам къыхэкӀкӀэ, дэ псори – ехьудейхэри, Ерусалим дэсхэри, дызыхэбгуэша къэралхэм щыпсэухэу жыжьэуи гъунэгъууи щыӀэхэри – исрэӀил лъэпкъыр зэрыщыту дынапэтехщ. 8Зиусхьэн, дэ ди пащтыхьхэми, ди Ӏэтащхьэхэми, ди адэжьхэми емыкӀушхуэ къэтхьащ, уи пащхьэ гуэныхь зэрыщытщӀамкӀэ. 9Ди Тепщэу ди Тхьэ, Уэ угущӀэгъулыщи, ди гуэныхьхэр къытхуэбгъэгъуну ухьэзырщ, дыппэщӀэувами: 10Уэ, Зиусхьэну ди Тхьэм, дынодэӀуакъым, уи пщылӀ бегъымбархэм къыдебгъэта хабзэхэм дадызекӀуакъым. 11ИсрэӀил псор уи Унафэм ебакъуэри, я щӀыб къыпхуагъэзащ, къодэӀуэну хуэмейуэ. Абы кърикӀуэу, гыбзафэ щӀыӀэу Тхьэм и бегъымбар Мусэ и Хабзэм итхэр къыттехуащ, Уэ уи пащхьэ гуэныхь щыдлэжьати. 12Уэ нэлат псалъэу дэри ди Ӏэтащхьэхэми къытхужыпӀа псори къэбгъэхъуащ, насыпыншагъэшхуэ къытхуэбгъакӀуэри. Уафэм и лъабжьэм зэи къыщымыхъуар Ерусалим къыщыщӀащ. 13А насыпыншагъэ Ӏейр къыттепсыхащ Мусэ и Хабзэм зэритым хуэдэу, итӀани Уэ уи гущӀэгъу дылъыхъуакъым, ди гуэныхьхэр къэдмыгъанэурэ, уи псалъэр зэрыбгъэпэжыр къытфӀэмыӀуэхуурэ. 14Ди Тхьэ, Уэ уи Ӏуэху псомкӀи узахуэщ, дэ дынодэӀуатэкъыми, бэлыхьрэ бэӀутӀэӀуу тхуэбгъэхьэзырар къытхуэбгъэкӀуащ.

15Уэ, Тепщэу ди Тхьэ, уи къару иныр бгъэлъагъуэу уи лъэпкъыр Мысырым къипшыжри, абыкӀэ уи цӀэр цӀэрыӀуэ хъуауэ, нобэр къыздэсми ягъэлъапӀэ, ауэ дэ гуэныхь тщӀащ, къуаншагъэ длэжьащ. 16Иджы, ди гуэныхьхэмрэ ди адэжьхэм я хабзэншагъэмрэ къыхэкӀыу, Ерусалим къалэри уи лъэпкъри къэзыухъуреихь адрей щӀыналъэ псоми щӀэнакӀалъэ щыхъуащ. Ди Тепщэ, сыт щыгъуи уи лъэпкъым ухуэпэжу, къебгъэлу зэрыщытам и хьэтыркӀэ, уи губжь иныр Ерусалим, уи бгы лъапӀэм, щхьэщыхыж.

17Иджы, ди Тхьэ, уи пщылӀыр хуабжьу къызэролъэӀур зэхэх! Ди Тепщэ, уи псэупӀэ лъапӀэ зэхэкъутам нэфӀкӀэ къеплъыж – Уэ Езым уи хьэтыркӀэ. 18КъысщӀэдэӀуи, си Тхьэ, сызэхэх; уи нэр къызэтехи уи цӀэр зезыхьэ ди къалэр зэрызэхэкъутам къеплъ. Дэ ди захуагъэм и хьэтыр плъагъуну дынолъэӀуркъым, атӀэ уи гущӀэгъу инырщ дызыщыгугъыр. 19Си Тепщэ, сызэхэх! Си Тепщэ, къытхуэгъэгъу! Си Тепщэ, гулъытэ къытхуэщӀ, думыгъэщӀэхъу! Си Тхьэ, зумыӀэжьэ, Уэ Езым уи хьэтыркӀэ, уи цӀэр уи къалэми уи лъэпкъми зэрызэрахьэм къыхэкӀкӀэ»+.

Блыурэ блыщӀым къикӀыр

20Апхуэдэу Зиусхьэну си Тхьэм селъэӀурт сэ, си гуэныхьхэмкӀи си исрэӀил лъэпкъым и гуэныхьхэмкӀи зызумысыжыурэ. СелъэӀурт Тхьэм и бгы лъапӀэм щхьэкӀи. 21ТхьэлъэӀум сыздыпэрытым, япэм къысхуэлъэгъуауэ щыта ДжэбрэӀил, псынщӀэу къэлъатэри, гъунэгъу зыкъысхуищӀащ. Ар къыщыхъуар пщыхьэщхьэ къурмэныр щащӀ зэманым ирихьэлӀэущ+.

22«Данил, сэ сыкъыщӀэкӀуар зэхэщӀыкӀыныгъэ уэстын папщӀэщ, – къызжиӀащ абы, сиущийурэ. 23– Уэ Тхьэм уфӀэлъапӀэщи, елъэӀун зэрыщӀэбдзэу жэуап къуатыжащ. Ар ныбжесӀэн щхьэкӀэщ сэ сыкъыщӀэкӀуар. Аращи, быдэу къэдаӀуи, къыпхуеха псалъэр зыгурыгъаӀуэ:+

24Блыурэ[*] блыщӀ пӀалъэ уи лъэпкъми уи къалэ лъапӀэми хухахащ, щӀэпхъаджагъэмрэ гуэныхьхэмрэ кӀэ ирату, къуаншагъэр ягъэзэкӀуэжын щхьэкӀэ; захуагъэр игъащӀэкӀи хабзэу ягъэуву, бегъымбарӀуатэу къэлъэгъуам мыхъурыр традзэу, я нэхъ лъапӀэ дыдэ щӀыпӀэр[*] ягъэнэхун[*] папщӀэ.

25ЗэгъащӀэ икӀи зыгурыгъаӀуэ: Ерусалим зэфӀагъэувэжыну, дращӀеижыну унафэ къыщыдэкӀынум щыщӀэдзауэ Тхьэм къыхиха[*] Тепщэр[*] къэкӀуэху блыурэ блыи блыурэ хыщӀрэ тӀуи дэкӀынущ. Къалэр яухуэжынущ – утри къуэтӀыгъэхэри, ауэ зэман гугъуу щытынущ а лъэхъэнэр.

26Блыурэ хыщӀрэ тӀур дэкӀа нэужь, Тхьэм къыхихар ажалым иратынущ, псоми къагъэнауэ[*]. КъэкӀуэну пашэм и дзэм[*] къалэри псэупӀэ лъапӀэри зэхикъутэнущ; псыдзэр къызэрыкӀуэм хуэдэу зэшэзэпӀэу абыхэм кӀэухыр ягъуэтынущ; зауэр и кӀэм нэсыхукӀи лъапсэрыхыу щытынущ. 27Абы зы блым и кӀыхьагъкӀэ зэгурыӀуэныгъэ быдэ куэдым ирищӀылӀэнущ, а блым и кум хуэзэу къурмэнхэри тыгъэхэри щригъэгъэтынущ. ПсэупӀэ лъапӀэм лъапсэрыхыр къыхуэзыгъэкӀуэн гущыкӀ теплъэ зиӀэ щагъэувынущ, зэрыпхъуакӀуэм хуауха кӀэухыр имыгъуэтыху»+.

10

Данил Даджлат и Ӏуфэм къыщыхуэлъэгъуар

10^1Къэжэр пащтыхьыгъуэм Кир зэрытеувэрэ ещанэ гъэр екӀуэкӀыу[*], Данил, иджыри БэлътэщэркӀэ зэджэм, псалъэ къыхуехащ. Абы и хъыбарыр пэжщ, зытеухуар бэнэныгъэ инщ. Къыхуеха псалъэр абы зэхищӀыкӀащ – а къыхуэлъэгъуам къыщыгурыӀуащ+.

2Абы щыгъуэ сэ тхьэмахуищ енкӀэ хуабжьу сынэщхъеят. 3А зэманым къриубыдэу, ерыскъы хэплъыхьаи, лыи, сани си жьэм хуэсхьатэкъым, мэ гуакӀуэ къызыпих дагъи зыщысхуатэкъым.

4Япэ мазэм и тӀощӀрэ еплӀанэ махуэм Даджлат псышхуэм и Ӏуфэм сыӀутт. 5Си напӀэр къэсӀэтрэ сыплъэмэ, къызолъагъу лӀы гуэр щыту: чэтэн щыгъынхэмкӀэ хуэпарэ и бгым дыщэзэрылэу[*] бгырыпх щӀэлъу. 6Абы и Ӏэпкълъэпкъыр мывэ лъапӀэм хуэдэу нурыбэт, и нэкӀур щыблэм хуэдэу лыдырт, и нитӀыр мафӀэ бзийм хуэдэу къаблэрт, и Ӏэхэмрэ и лъакъуэхэмрэ гъуаплъэ гъэцӀууам хуэдэу зэщӀэпщӀыпщӀэрт. Щыпсалъэм щыгъуэ и макъыр цӀыху куэдым я макъым хуэдэт.

7Сэ си закъуэщ ар къызыхуэлъэгъуар; си гъуса цӀыхухэм ар ялъэгъуакъым, ауэ ахэр апхуэдизкӀэ шынагъэм зэщӀищтати, зэбгрыжри загъэпщкӀуащ. 8Си закъуэ сыкъанэри, а къэлъэгъуа телъыджэм сеплъащ. Си къарур щӀэкӀауэ, жанагъ схэмылъыжу ерагъмыгъуейуэ сызэфӀэтт. 9Абы и макъыр зэрызэхэсхыу, сэ сыджалэри, лӀам хуэдэу, нэкӀукӀэ щӀым сыхэӀубауэ сыщылъащ+. 10Ауэ зыгуэр къызэӀусэри, сыкӀэзызурэ хьэлъакъуиплӀу сыкъигъэуващ.

11«Тхьэм фӀэлъапӀэу Данил! – зыкъысхуигъэзащ абы, – иджы сэ уэ сыкъыпхуагъэкӀуащи, къызэфӀэуви, ныбжесӀэну псалъэхэр зыгурыгъаӀуэ». Абы ар къызжиӀа нэужь, сэ сыкӀэзызурэ сыкъэтэджащ+.

12ИтӀанэ абы адэкӀэ къыпищащ: «Умышынэ, Данил! ЗэхэщӀыкӀыныгъэ улъыхъуэу, Тхьэм и пащхьэ уи щхьэр бгъэлъахъшэн щыщӀэбдза махуэ дыдэм уи лъэӀур зэхахри, жэуапыр къыпхуэсхьыну сыкъагъэкӀуат,+
13ауэ Къэжэр пащтыхьыгъуэм и тепщэр[*] махуэ тӀощӀрэ зыкӀэ къыспэщӀэтащ. Апхуэдэу къэжэр пащтыхьхэм си закъуэ сакъыщыбгъэдэнэм, тепщэ нэхъ лъагэхэм яз МыхьэӀил къакӀуэри къыздэӀэпыкъуащ+. 14Иджы уи деж сыкъэкӀуащ, лъэхъэнэм и кӀэм уи лъэпкъым къыщыщӀынур ныбжесӀэн щхьэкӀэ, къыпхуэлъэгъуар зэхьэлӀар а махуэхэращи»+.

15Абы ар апхуэдэу къыщызжиӀэм, си напӀэр есхьэхри, си бзэр иубыдащ. 16Абдежым цӀыху теплъэ зиӀэ гуэр си Ӏупэм къеӀусэщ, си бзэр къиутӀыпщыжри, си пащхьэ къитым зыхуэзгъэзащ: «Си зиусхьэн, – жысӀащ сэ, – мы къысхуэлъэгъуам апхуэдизу сызэхиукӀащи, зы къару къысхэнэжакъым. 17Дауэ сэ, уи пщылӀыр, сызэрынопсэлъэнур? Зы къару схэтыжкъым, ерагъкӀэщ сызэрыбауэр».

18Аргуэру а цӀыху теплъэ зиӀэр къыстеӀэбэри къару къысхильхьащ. 19«Умышынэ, Тхьэм фӀэлъапӀэ! Зыри къыпщыщӀынукъым. ЛӀыгъэ зыхэгъэлъ, уи гур гъэбыдэ!» къызжиӀащ абы. Абдежым, си гур къызэрыгъуэтыжри, «Къызэпсалъэ, си зиусхьэн, уэ къару къысхэплъхьэжащ» жесӀащ+.

20ИтӀанэ ар къызэупщӀащ: «Сэ уи деж сыкъыщӀэкӀуар пщӀэрэ? – жиӀэри. – Дауи, куэд мыщӀэу сэ згъэзэжын хуейщ, Къэжэрым я тепщэм сезэуэн щхьэкӀэ, ар зэфӀэкӀмэ, Алыджым я тепщэр къэкӀуэнущ+. 21Ауэ япэщӀыкӀэ Пэжыгъэ Тхылъым итыр ныбжесӀэнущ. (Абыхэм сапэщӀэтыныр зыми къыздиӀыгъыркъым сэ, фи тепщэ МыхьэӀил фӀэкӀа.

11

11^1Сэри мыд лъэпкъым щыщ Дарий и тетыгъуэ япэ илъэсым МыхьэӀил къарууэгъу сыхуэхъуу зыщӀэзгъэкъуауэ щытащ.)+

Ипщэ пащтыхьхэмрэ ищхъэрэ пащтыхьхэмрэ

2Аращи, сэ пэжыр ныбжесӀэнущ: Къэжэрым иджыри пащтыхьищым зыкъыщаӀэтынущ, иужькӀэ теувэну еплӀанэр япэрейхэм нэхърэ хуабжьу нэхъ бей хъунущ. МылъкукӀэ абы лъэкӀыныгъэ зригъэгъуэтынурэ, Алыдж пащтыхьыгъуэм псори пэщӀигъэувэнущ+. 3Абы щыгъуэ пащтыхьзауэлӀ къэунэхунурэ, ӀумпӀэр ткӀийуэ иӀыгъынущ, зыхуейри ищӀэнущ+. 4Ауэ лъэщ дыдэ хъуащ иджы щыжаӀэм, и пащтыхьыгъуэр зэтещэхэнурэ дунейм и лъэныкъуиплӀым хэгуэша хъунущ, езым и щӀэблэм ар лъысыжынукъым, езыр зэрытепща гуащӀэм хуэди къыхэнэжынукъым, уанэгур абы къыӀэщӀачынурэ хамэхэм ӀэщӀалъхьэнущи.

5Ипщэ пащтыхьыр[*] бланэ хъунущ, ауэ абы и дзэпщхэм языр лъэщыгъэкӀэ къытекӀуэнурэ, къаруушхуэкӀэ тепщэнущ. 6Илъэс зыбжанэ дэкӀынурэ ищхъэрэ пащтыхьымрэ ипщэ пащтыхьымрэ зэухылӀэныгъэ зэращӀылӀэнущ. Ипщэ пащтыхьым и пхъур ищхъэрэм дэкӀуэнущ, я зэухылӀэныгъэр быдэ ищӀын папщӀэ, арщхьэкӀэ а цӀыхубзым бжьыпэр хуэӀыгъынукъым, ар зратари уанэгум исыжыфынукъым. Зы зэман къэсынурэ, а цӀыхубзри, абы дэщӀыгъуахэри, и бынри, зыкъыщӀэзыгъакъуэу щытари ягъэкӀуэдынущ.

7Ауэ абы и лъабжьэм и зы къуэпс тахътэм дэкӀуеинущ. Ар ищхъэрэ пащтыхьым и дзэм ебгъэрыкӀуэнурэ и быдапӀэм дэзэрыгуэнущ, къыпэщӀэхуэр зэтриукӀэурэ текӀуэныгъэр къихьынущ. 8Дыжьынымрэ дыщэмрэ къыхэщӀыкӀа хьэпшып лъапӀэхэм дэщӀыгъуу, абыхэм я тхьэ нэпцӀхэм я сурэт гъэжахэр нэгъунэ зэщӀикъуэнурэ Мысырым ихьыжынущ. Илъэс заулкӀэ абы ищхъэрэ пащтыхьым и Ӏуэху зэрихуэнукъым. 9ИтӀанэ ищхъэрэ пащтыхьыр ипщэм и щӀыналъэм теуэнущ, арщхьэкӀэ и хэкум игъэзэжын хуей хъунущ. 10Абы и къуэхэм зауэм зыхуагъэхьэзыру дзэшхуэ зэхашэнущ икӀи псыдзэ къиуам хуэдэу зрачынурэ, бийм зыщигъэбыда щӀыпӀэм нэсынущ.

11Ипщэ пащтыхьыр губжьынурэ ищхъэрэм теуэнущ. Мыдрейм дзэшхуэ зэригъэпэщынущ, ауэ ахэр бийм ӀэщӀыхьэнущ+. 12А дзэ фӀыцӀэр зэригъэкӀуэдам ипщэ пащтыхьыр пагэ ирихъунущ. Абы мин куэд зэтриукӀэнущ, арщхьэкӀэ и тепщэныгъэр хуэхъумэжынукъым – 13ищхъэрэ пащтыхьым япэрейм нэхърэ нэхъ лъэщу нэгъуэщӀыдзэ зэхишэнущ икӀи илъэс зыбжанэ дэкӀа нэужь хуабжьу зэщӀэузэдауэ къытеуэжынущ.

14А зэманым ипщэ пащтыхьым куэд пэщӀэувэнущ. Къэлъэгъуар зэщӀэн папщӀэ, уи лъэпкъым щыщ Ӏэлхэми зыкъаӀэтынущ, ауэ абыхэм зыри къехъулӀэнукъым. 15Абы щыгъуэ ищхъэрэ пащтыхьыр къэкӀуэнущ, мывэ къалэр къызэритӀысыхьыну Ӏуащхьэ дрищӀеинурэ, ар иубыдынущ. Ипщэхэр ищхъэрэм пэщӀэтыфынукъым, хэплъыхьа я дзэри пэлъэщынукъым, я къарур яхурикъунукъыми. 16ЗэрыпхъуакӀуэм зыхуейр ищӀэнущ, зыри абы къытекӀуэнукъым. Хэку гъуэзэджэ жыхуаӀэм зыщигъэбыдэнурэ ар игъэкӀуэдынуи лъэкӀыныгъэ иӀэнущ+. 17Пащтыхьыгъуэ псори лъэгущӀэт ищӀыну[*] и мураду, абы и бийм зэгурыӀуэныгъэ ирищӀылӀэнурэ ипхъур абы щхьэгъусэу иритынущ, игъэунэхъун щхьэкӀэ, арщхьэкӀэ зыри къикӀынукъым, зыхуейр къехъулӀэнукъым. 18Апхуэдэу щыхъум, ищхъэрэ пащтыхьым хы Ӏуфэм къыбгъэдэлъ щӀыналъэхэм нэ щихуэнурэ, абыхэм ящыщ куэдыр къиубыдынущ, ауэ зы дзэ пашэ гуэр къыпэувынурэ, абы и шынагъэншагъэм кӀэ иритынущ, и напэншагъэри и щхьэм иригъэкӀуэжынущ. 19Ищхъэрэ пащтыхьыр икӀуэтыжынурэ, и хэкум ит и быдапӀэхэмкӀэ иунэтӀынущ, арщхьэкӀэ хагъэщӀэнурэ, и лъэужьи къэмынэу сэхыжынущ.

20Абы и пӀэм иувэнум хьэкъулэ хэзых и пащтыхьыгъуэм хиутӀыпщхьэнущ, пщӀэрэщӀыхьрэ зригъэгъуэтын папщӀэ. Заул дэкӀынурэ ари щыӀэжынукъым, ауэ зауэбанэкъым зыхэкӀуэдэнур.

21Иужьрейм и пӀэ цӀыху мыфэмыц иувэнущ, пащтыхь тахътэр хуэмыфэщауэ. Зэкъуэхуауэ иригъэхьэлӀэнурэ, абы щэхурыпхъуэу пащтыхьыгъуэр зыӀэригъэхьэнущ. 22Абы дзэшхуэхэр, псым трилъэсыкӀам хуэдэу, игъэбзэхынущ, дин лъапӀэм и Ӏэтащхьэм[*] щӀыгъуу ахэр игъэкӀуэдынущ. 23Абы зэухылӀэныгъэ иращӀылӀа нэужьи игъэпэжынукъым. И телъхьэхэр куэд мыхъунуми, къару игъуэтынущ. 24Уащхъуэдэмыщхъуэу щӀыналъэ бэвылъэхэм теуэурэ, и адэми и адэжьхэми яхузэфӀэмыкӀар ярищӀэнущ. Къуентхъхэр – мылъкурэ фӀыгъуэу къихъунщӀахэр и дамэщӀэтхэм яхуигуэшынущ, мывэ къалэхэр зэриубыдыным яужь итынущ, арщхьэкӀэ зы зэманым нэсыхукӀэщ. 25Къарууэ иӀэр зэщӀикъуэнурэ, дзэшхуэр щӀыгъуу ипщэ пащтыхьым хъыжьэу ебгъэрыкӀуэнущ. Ипщэ пащтыхьым зауэм дзэшхуэ лъэщ къришэлӀэнущ, арщхьэкӀэ Ӏуэху щэху хузэӀуащэнурэ къыхагъэщӀэнущ. 26И Ӏэнэгъуу щытахэм абы и унагъуэбжэр хурагъэщӀыжынущ, и дзэри, псыдзэм ихьам хуэдэу, ягъэбзэхынущ, зауэм куэд хэкӀуэдэнущ. 27ПащтыхьитӀми мурад мыгъуэ зэхуащӀауэ зы Ӏэнэ зэдэтӀысынурэ пцӀы зэхуаупсынущ, арщхьэкӀэ я Ӏуэху къехъулӀэнукъым, кӀэухыр къыщысын хуей зэманыр абы щыгъуэкъыми. 28Ищхъэрэ пащтыхьым мылъкушхуэ иӀыгъыу и лъахэмкӀэ иунэтӀыжауэ гъуэгуанэ здытетым, и гур дин лъапӀэр зыӀыгъ лъэпкъым хуэплъынурэ и мурад бзаджэр зригъэхъулӀэнущ. ИтӀанэщ и хэкум щигъэзэжынур.

29И пӀалъэр къызэрысу, ар аргуэру ипщэкӀэ зекӀуэ ежьэнущ, ауэ япэрей зэфӀэкӀыр иӀэжынукъым. 30Кыттим[*] щыщ кхъухьхэр къыпэувынурэ, и гур кӀуэдынущ. ИкӀуэтыжынурэ, и губжьыр дин лъапӀэр зыӀыгъхэм трикъутэнущ, ар ӀэщӀыб зыщӀахэми нэфӀкӀэ еплъынущ. 31Абы и зауэлӀхэм быдапӀэу Тхьэм и Унэр яуфӀеинурэ махуэ къэс ящӀ къурмэныр щрагъэгъэтынущ икӀи а щӀыпӀэм лъапсэрыхыр къыхуэзыгъэкӀуэн гущыкӀ теплъэ зиӀэ щагъэувынущ+. 32Дин лъапӀэр ӀэщӀыб зыщӀахэм бзэӀэфӀ захуищӀурэ, ахэр къигъэӀулэнущ, ауэ Тхьэм хуэпэжхэр абы быдэу къыпэщӀэтынущ.

33Уи лъэпкъым щыщ цӀыху Ӏущхэм куэд яущиинущ, ауэ ахэр зы зэманкӀэ ямыгъэпсэууэ щӀахуэнущ – джатэкӀэ яукӀынущ, мафӀэкӀэ ягъэсынущ, гъэр ящӀынущ, яхъунщӀэнущ+. 34Абы щыгъуэми ахэр дэӀэпыкъуэгъуншэ дыдэу къэнэнукъым, ауэ куэдыр фэрыщӀу абыхэм къагухьэнущ. 35Ӏущхэм ящыщ языныкъуэхэр псэдзыгъэу кӀуэдынущ. Апхуэдэ гъэунэхуныгъэхэм ахэр, дыщэр ягъэткӀуу зэракӀыщтэжым хуэдэу, нэхъ къабзэж ящӀынущ, иужь зэманыр къэсыхукӀэ – кӀэух сыхьэтыр иджыри къэсакъыми.

36Пащтыхьым зыхуейр ищӀэнущ. Хуабжьу зигъэпагэу, сыт хуэдэ тхьэми ефӀэкӀыу зыкъилъытэжынущ, зэи къызэрымыхъуауэ, нэмысыншэу, тхьэхэм я Тхьэжым жьэ бзаджэ хузэщӀихынущ. Тхьэм и губжьыр мытӀысыжыху, абы зыхуейр къехъулӀэнущ[*], Тхьэм иухар къэхъун хуейщи+. 37Абы сыт хуэдэ тхьэри къыфӀэӀуэхунукъым, и адэжьхэм я тхьэхэри цӀыхубзхэм фӀыуэ ялъагъу тхьэри зыуи къридзэнукъым, езым а псом нэхърэ нэхъ лъагэу зилъытэнущ. 38Абыхэм я пӀэкӀэ, и адэжьхэм ямыдэу щытам, быдапӀэхэм я тхьэм, пщӀэшхуэ хуищӀынущ, дыщэкӀи, дыжьынкӀи, налкъутналмэсхэмкӀи, дунейм тет фӀыгъуэхэмкӀи хуэупсэу игъэлъэпӀэнущ. 39Хамэтхьэм и дэӀэпыкъуныгъэкӀэ быдапӀэ нэхъ лъэщ дыдэхэр зэхикъутэнущ[*]. Езыр зылъытэхэм пщӀэшхуэ яхуищӀурэ, куэдым я Ӏэтащхьэу тригъэувэнущ, саугъэт папщӀэуи щӀыналъэхэр яхуигуэшынущ.

40КӀэух зэманхэм абы ипщэ пащтыхьым зауэ кърищӀылӀэнущ. АрщхьэкӀэ ищхъэрэ пащтыхьыр, борэным хуэдэу, шыгу жэрхэр, шухэр, кхъухь Ӏэджэр щӀыгъуу, ипщэм тезэрыгуэнущ. Къэрал зэмылӀэужьыгъуэхэми псыдзэм хуэдэу ар ирикӀуэнущ. 41ЩӀыналъэ гъуэзэджэми ар ихьэнущ, куэдыр хигъэщӀэнущ; абы къелынухэр Едомей, МоӀэбей хэкухэмрэ Амон лъэпкъым и нэхъыбапӀэмрэщ[*]. 42Абы и тепщэныгъэм къэрал зэмылӀэужьыгъуэхэм зыщригъэубгъунущ, Мысырри абы къелынукъым. 43Мысырым дыщэуи дыжьынуи яӀэр, я хъугъуэфӀыгъуэ псори, я къулеигъэри абы зыӀэщӀилъхьэнущ, ливий, куш[*] лъэпкъхэри лъэгущӀэт ищӀынущ. 44Ауэ къуэкӀыпӀэмрэ ищхъэрэкӀэ къикӀыну хъыбархэм ар ягъэгузэвэнурэ, и нэм щӀы имылъагъужу къагъэгубжьынущ икӀи куэдыр хьэлэчыпцӀэ зэтрищӀэну, лъапсэрыхыр къахуигъэкӀуэну ежьэнущ. 45Абы и пащтыхь шэтырхэр хымрэ бгы лъапӀэ гъуэзэджэмрэ я зэхуакум щигъэувынущ. АрщхьэкӀэ езым кӀэ игъуэтынущ, зыри абы къыдэӀэпыкъунукъым.

12

Иужь зэманым къэхъунухэр

12^1А зэманым уи лъэпкъым къыщхьэщыт МыхьэӀил, тепщэ иныр, къэунэхунущ. Лъэпкъхэр зэрыщыӀэрэ зэи къэмыхъуауэ, гузэвэгъуэ зэман къэкӀуэнущ. Ауэ узыщыщыр къелынущ – зи цӀэр ГъащӀэм и Тхылъым иту къагъуэтыну дэтхэнэри+.

2ЩӀым хэлъу жейхэм ящыщ куэдыр къызэщыужынущ:

языныкъуэхэр мыкӀуэдыж гъащӀэм къыхуэушыжынущ;
адрейхэр игъащӀэ псокӀи я напэр текӀыным къыхуэтэджыжынущ.

3Ӏущхэр дыгъэ бзийм хуэдэу къызэщӀэлыдэнущ,
захуагъэм цӀыху куэд хуэзыгъэсахэм
игъащӀэ псокӀи, вагъуэхэм хуэдэу, нурыр къащхьэщихынущ!+

4Ауэ уэ, Данил, мы псалъэхэр дунейм къытумыгъэхьэ, тхылъми мыхъурыр тегъауи, апхуэдэу щрет иужь зэманхэр къэсыху. Куэдыр абы еджэнурэ[*] щӀэныгъэр бэгъуэнущ».

5АдэкӀэ сыплъэмэ, нэгъуэщӀитӀ къэхутауэ солъагъу, псым и ӀуфитӀымкӀэ зэпэщыту. 6А тӀум языр еупщӀащ чэтэн щыгъынкӀэ хуэпауэ псым щхьэщытым: «Дапщэщ а къэхъуну телъыджэхэр щиухынур?» – жиӀэри+.

7Чэтэн щыгъынкӀэ хуэпауэ псым щхьэщытым и Ӏэ ижьри и Ӏэ сэмэгури уафэм дриӀэтейри, УахътыншэмкӀэ тхьэ иӀуащ, мыпхуэдэу жиӀэурэ: «Илъэси, илъэситӀи, илъэс ныкъуи дэкӀмэщ. Тхьэм и лъэпкъым и къарур зэхакъутэн щагъэта нэужь, а псори иухынущ».

8Сэ зэхэсхащ ар, ауэ къызгурыӀуакъым. Абы щыгъуэ «Си зиусхьэн, сыт абы и ужькӀэ къэхъунур?» жысӀэри, сеупщӀати, 9абы «КӀуэ, Данил! – къызжиӀащ. – Ар щэхущ икӀи мыхъурыр тегъэуауэ щытынущ иужь зэманхэм нэсыху. 10Дыщэр ягъэткӀуу зэракӀыщтэжым хуэдэу, а гъэунэхуныгъэхэм куэдыр нэхъ къабзэж ящӀынущ, ауэ бзаджащӀэхэм щӀэпхъаджагъэу ялэжьыр зэпагъэунукъым. МыхъумыщӀэ зыщӀэхэм ящыщ зыми мы Ӏуэхухэр къыгурыӀуэнукъым, ауэ Ӏущхэм зэхащӀыкӀынущ+.

11Махуэ къэс ящӀ къурмэныр щагъэту, а щӀыпӀэм лъапсэрыхыр къыхуэзыгъэкӀуэн гущыкӀ теплъэ зиӀэ щагъэува нэужь, махуэ минрэ щитӀрэ бгъущӀрэ дэкӀынущ+. 12Гъуэгу махуэ теуващ махуэ минрэ щищрэ щэщӀрэ тхур щиухыным пэплъэу, ар къэсауэ зылъагъунур.

13Уэ, Данил, уи зекӀуэкӀэм тет, уи гъуэгуанэр пкӀуху. Уэ узэгъэжынурэ, иужь махуэм укъэтэджыжынущ, уи Ӏыхьэр къыпӀэрыхьэн щхьэкӀэ».

* 1:1 Ехьукъим – Ехьукъим Ехьудей хэкур и ӀэмыщӀэ илъащ ди лъэхъэнэр къимыхьэ щӀыкӀэ 609 гъэм щыщӀэдзауэ 598 гъэм нэсыху.

* 1:1 Бабылейм – Вавилон. «Бабылей» псалъэм «Бабылейм и къалащхьэ» е «Бабылей хэкур зэрыщыту» жиӀэу къикӀынкӀи мэхъу.

* 1:1 Нэбыхъунэщыр – Ди лъэхъэнэр къихьэным ипэ 605 гъэм щегъэжьауэ 562 гъэм нэс Бабылей пащтыхьыгъуэр зи ӀэмыщӀэ илъа Навуходоносор ЕтӀуанэрщ.

* 1:2 Бабылей – ЖуртыбзэкӀэ: «Шинар».

* 1:4 бабылеибзэ... бабылей – ЖуртыбзэкӀэ: «халдеибзэ», «халдей». Халдейхэр Бабылей хэкум и ипщэ лъэныкъуэм щыпсэуа лъэпкъщ, Нэбыхъунэщыр и унагъуэр зыщыщар арщ. Ауэ Тхыгъэ ЛъапӀэм куэдрэ апхуэдэ фӀэщыгъэцӀэкӀэ Бабылей хэкум щыпсэуа лъэпкъ псоми я гугъу ещӀ.

* 1:21 Къэжэр пащтыхь Кир ЕтӀуанэм Бабылейр къизэуащ ди лъэхъэнэр къихьэным ипэ 539 гъэм.

* 2:4 Мыбдежым щыщӀэдзауэ 7-нэ Ӏыхьэм и кӀэухым нэсыху пасэрей тхыгъэр журтыбзэкъым зэрытхар, атӀэ арамеибзэщ.

* 2:31-43 Мы къэлъэгъуар зэрагъэнахуэ хабзэмкӀэ, сурэт гъэжам и щхьэ дыщэм къыхэщӀыкӀам къигъэлъагъуэр Нэбыхъунэщырщ, нэхъ тэмэму жытӀэнщи, Бабылей пащтыхьыгъуэр зэрыщытущ, и бгъэмрэ и Ӏэхэмрэ – мыдхэмрэ къэжэрхэмрэщ, и ныбэмрэ и куэхэмрэ – Алыдж пащтыхьыгъуэрщ, и лъэдийхэмрэ и лъапэхэмрэ – Урым пащтыхьыгъуэрщ. И лъапэхэм къагъэлъагъуэр Урым пащтыхьыгъуэм иужькӀэ къэхъуа къэралыгъуэхэрауэ зылъыти щыӀэщ. НэгъуэщӀуи зэрагъэнахуэм ипкъ иткӀэ: етӀуанэ пащтыхьыгъуэр – ар мыдхэрщ, ещанэмрэ еплӀанэмрэ – къэжэрымрэ алыджхэмрэщ.

* 3:1 ӀэфракӀэ хыщӀрэ – Метр 30-м ноблагъэ.

* 3:1 ӀэфракӀих – Метрищым ноблагъэ.

* 3:3 а лӀыщхьэ псори – АрамеибзэкӀэ: «пщыхэри, лӀакъуэлӀэшхэри, хэгъэгу пашэхэри, чэнджэщэгъухэри, ахъшащхьэм тетхэри, хеящӀэхэри, жылэхэм я тхьэмадэхэри, адрейуэ хэкум унафэщӀу ис псори».

* 3:7 а пшыналъэхэм я макъхэр – АрамеибзэкӀэ: «бжьакъуэ накъырэм, сыринэм, пхъэ пшынэм, пшынэ дыкъуакъуэм, шыкӀэпшынэм я макъхэр нэгъуэщӀ пшыналъэхэм дэщӀыгъуу»; 10-нэ, 15-нэ пычыгъуэхэми ущрохьэлӀэ.

* 3:17 Дэ дызыхуэлажьэ Тхьэр щыӀэмэ, хьэку жьэражьэм драдзэми дыкъригъэлыфынущ – Е «Хьэку жьэражьэм драдзэми, дэ дызыхуэлажьэ Тхьэм дыкъригъэлыфынущ», е «Дэ дызыхуэлажьэ Тхьэм хьэку жьэражьэм дыкъригъэлыфыну щытмэ, дыкъригъэлынущ». АрамеибзэкӀэ тха псалъэухам и мыхьэнэр зэмылӀэужьыгъуэу къыбгурыӀуэ мэхъу.

* 4:5 тхьэ лъапӀэхэм я псэр – Е «Тхьэ лъапӀэм и псэр»; апхуэдэуи еплъ пычыгъуэ 6-нэм, 15-нэм.

* 4:13 илъэсибл – Хьэрфхэм къарыкӀыр: «зэманибл»; апхуэдэуи еплъ пычыгъуэ 20-нэм, 22-нэм, 29-нэм. «Блы» бжыгъэр «нэгъэсам, зыри зыхуэмычэмым» и дамыгъэу къагъэсэбэпу куэдрэ ущрохьэлӀэ журтхэм я хабзэм.

* 5:1 Пащтыхь Бэлъщэцар – НэгъуэщӀ тхыдэхэм къызэрагъэлъагъуэмкӀэ Бабылейм иужьрей пащтыхьу яӀар Набонидщ. Ауэ Набонид куэдрэ щыӀэтэкъыми, абы и къуэ Бэлъщэцар пащтыхьыпӀэр иӀыгъыу щытащ и адэр къэтыху.

* 5:2 адэжь – АрамеибзэкӀэ «адэ», ауэ а псалъэм нэгъуэщӀ мыхьэнэхэр къикӀынкӀи мэхъу «адэжь» е «зи пӀэм уиува» жиӀэу. Апхуэдэуи еплъ 11-нэ, 13-нэ, 18-нэ пычыгъуэхэм. Бэлъщэцар Нэбыхъунэщыр и хэту щытами ехьэлӀауэ щӀэныгъэлӀхэр зэгурыӀуэу щыткъым.

* 5:10 пащтыхь гуащэм – Зи гугъу ищӀыр пащтыхьым и анэрауэ къыщӀэкӀынщ.

* 5:11 тхьэ лъапӀэхэм я псэр – Е «Тхьэ лъапӀэм и псэр»; апхуэдэуи еплъ пычыгъуэ 14-нэм.

* 5:22 и къуэ – Арамеибзэ псалъэм «и щӀэблэ» е «и пӀэм иува» жиӀэу къикӀынкӀи мэхъу.

* 5:26 МЕНЕ – Арамеибзэ псалъэм къикӀыр «ябжащ».

* 5:27 ТЕКЕЛ – Арамеибзэ псалъэм къикӀыр «яшэчащ».

* 5:28 ПАРСИН – АрамеибзэкӀэ: «перес»; «парсин» псалъэр куэд бжыгъэм итщ. Псалъэм и лъабжьэм «гуэшын» жиӀэу къокӀ, ауэ «персы» жиӀэу къыпщыхъункӀи мэхъу (я къэпсэлъыкӀэкӀэ зэтохуэри).

* 5:28 къэжэрхэмрэ – Персие щӀыналъэм щыпсэуа лъэпкъщ.

* 7:1 Бэлъщэцар тахътэм щыдэкӀуея гъэм – ЗэралъытэмкӀэ ди лъэхъэнэр къихьэным ипэ 553 гъэрщ. 7-8-нэ Ӏыхьэхэм къаӀуатэр 5-нэ Ӏыхьэм къиӀуатэм и нэхъапэ къэхъуащ.

* 7:2-7 Мы къэлъэгъуар зэрагъэнахуэ хабзэмкӀэ, аслъэным къигъэлъагъуэр – Бабылей пащтыхьыгъуэрщ, мыщэм – мыдхэмрэ къэжэрхэмрэ я пащтыхьыгъуэрщ, щомыщым – Алыджырщ, еплӀанэ хьэкӀэкхъуэкӀэр – Урым пащтыхьыгъуэрщ. НэгъуэщӀуи зэрагъэнахуэм ипкъ иткӀэ: мыщэр – Мыд пащтыхьыгъуэрщ, щомыщыр – Къэжэрырщ, еплӀанэ хьэкӀэкхъуэкӀэр – Алыджырщ.

* 7:13цӀыхум – Мы псалъэр арамеибзэкӀэ зэрытхар «цӀыхум и къуэщ».

* 7:25 илъэскӀи, илъэситӀкӀи, илъэс ныкъуэкӀи – Арамеибзэ хьэрфхэм къарыкӀыр: «зы зэманкӀэ (пӀалъэкӀэ), зэманитӀкӀэ, зэман ныкъуэкӀэ».

* 8:2 Шушан – Иджырей Иран хэгъэгум ехьэлӀауэ къухьэпӀэмкӀэ щыӀэ къалэщ.

* 8:9 къэрал гъуэзэджэ жыхуаӀэмкӀи – Зи гугъу ищӀыр ИсрэӀилырщ.

* 8:12 Къурмэным... къехъулӀэрт. – Журтыбзэ текстым къикӀыр нахуэкъым.

* 9:1 Ахъийшурэщ – Зи гугъу ищӀыр Сэфирэт и Тхылъыр зытепсэлъыхь Ахъийшурэщ пащтыхьыркъым; зи цӀэ къриӀуэр хэтми нахуэкъым.

* 9:24 Блыурэ – Е «тхьэмахуэурэ». Апхуэдэуи еплъ 25-нэ, 26-нэ пычыгъуэхэм.

* 9:24 я нэхъ лъапӀэ дыдэ щӀыпӀэр – Е «я нэхъ лъапӀэр».

* 9:24 ягъэнэхун – ЖуртыбзэкӀэ: «(дагъэ) щыхуэн».

* 9:25 Тхьэм къыхиха – ЖуртыбзэкӀэ: «Машиах», «дагъэ зыщыхуа» къызэрыкӀщ.

* 9:25 Тепщэр – Е «тепщэр».

* 9:26 псоми къагъэнауэ – Журтыбзэ текстым къыщыкӀуэ псалъэхэм къарыкӀыр нахуэкъым.

* 9:26 дзэм – Е «лъэпкъым».

* 10:1 Ди лъэхъэнэр къихьэным ипэ 536 гъэрщ; абы щыгъуэм, Данил илъэс 80-м щӀигъут.

* 10:5 дыщэзэрылэу – Е «Уфаз къыщыщӀаха дыщэм къыхэщӀыкӀауэ».

* 10:13 тепщэр – Зи гугъу ищӀыр мелыӀыч е мелыӀычхэм хуэдэ гуэр къыщӀэкӀынщ.

* 11:5-45 Ипщэ пащтыхьхэр жыхуаӀэр мысыр пащтыхьхэу Птолемей и лъэпкъым къыхэкӀахэрщ, ищхъэрэ пащтыхьхэр – Селевкид и лъэпкъым къыхэкӀа пащтыхьхэу Азием и къухьэпӀэ Ӏыхьэр зи ӀэмыщӀэ илъахэрщ.

* 11:17 Пащтыхьыгъуэ псори лъэгущӀэт ищӀыну – Е «И пащтыхьыгъуэм къарууэ иӀэр щӀыгъуу зэуэну».

* 11:22 дин лъапӀэм и Ӏэтащхьэм – ЖуртыбзэкӀэ: «ЗэгурыӀуэныгъэм и Ӏэтащхьэм». ЗэгурыӀуэныгъэ жыхуиӀэр Тхьэм езымрэ исрэӀил лъэпкъымрэ я кум дилъхьа зэгурыӀуэныгъэрауэ къыщӀэкӀынщ.

* 11:30 Кыттим – Ехьудей хэкум и къухьэпӀэ лъэныкъуэмкӀэ Хыщхъуэ зэуалӀэ щӀыналъэхэм щыпсэу лъэпкъхэрщ. Зи гугъу ищӀыр Урымым и дзэу къыщӀэкӀынщ.

* 11:36 Тхьэм и губжьыр мытӀысыжыху – ЖуртыбзэкӀэ: «губжьым кӀэух имыгъуэтыху».

* 11:39 Е «Хамэтхьэм хуэпщылӀ зауэлӀхэмкӀэ и быдапӀэхэр лъэщ ищӀынущ».

* 11:41 нэхъыбапӀэмрэщ – Е «пэрытхэмрэщ».

* 11:43 куш – СуданыщӀым и зэхуэдитӀымрэ Мысыр щӀыналъэм и ипщэ лъэныкъуэм щыӀэ щӀыгухэмрэщ.

* 12:4 Куэдыр абы еджэнурэ – ЖуртыбзэкӀэ тха хьэрфхэм къарыкӀыр: «Куэдыр адэкӀэмыдэкӀэ зэхэзежэнурэ». КъикӀыр нахуэкъым.

+ 1:21 Данил 6:28, Данил 10:1

+ 2:4 Данил 3:9, Данил 5:10, Данил 6:6, Данил 6:21

+ 2:5 Данил 3:29
+ 2:6 Данил 5:7, Данил 5:16
+ 2:9 Сэфирэт 4:11
+ 2:12 Данил 3:13, Данил 3:19
+ 2:17 Данил 1:6
+ 2:21 Данил 5:20
+ 2:22 ДжакӀуэ 12:14,
+ 2:28 Данил 10:14
+ 2:40 Данил 7:7, Данил 7:23
+ 3:8 Данил 6:12-13
+ 3:12 Данил 2:49
+ 3:13 Данил 2:12
+ 3:19 Данил 2:12
+ 3:29 Данил 2:5
+ 3:31 Данил 6:25,
+ 3:33 Данил 2:44
+ 4:2 Данил 2:1, Данил 7:15
+ 4:4 Данил 2:2, Данил 2:10-11
+ 4:5 Данил 1:7, Данил 5:11, Данил 5:14
+ 4:24 Гъэс. 16:6,
+ 4:31 Данил 2:44, Данил 6:26

+ 5:1 Данил 7:1, Данил 8:1, Сэфирэт 1:3, Сэфирэт 2:18,

+ 5:2 Данил 1:2
+ 5:7 Данил 2:2, Данил 4:6
+ 5:10 Данил 2:4
+ 5:11 Данил 4:5, Данил 2:48
+ 5:12 Данил 1:7, Данил 4:5, Данил 1:17
+ 5:20 Данил 4:27-30
+ 5:21 Данил 4:31
+ 5:31 Данил 9:1
+ 6:3 Сэфирэт 10:3
+ 6:6 Данил 2:4
+ 6:8 Сэфирэт 1:19, Сэфирэт 8:8
+ 6:13 Данил 3:8
+ 6:21 Данил 2:4
+ 6:23 Данил 3:25
+ 6:24 Сэфирэт 7:9, Гъэс. 11:5
+ 6:25 Данил 3:31
+ 6:26 Данил 4:31
+ 6:27 Данил 3:33
+ 7:1 Данил 5:1, Данил 8:1
+ 7:8 Данил 8:9,
+ 7:14 Данил 7:27, Лк. 1:33,
+ 7:15 Данил 4:2
+ 7:21 Данил 8:24,
+ 7:23 Данил 2:43
+ 7:27 Данил 7:14
+ 7:28 Лк. 2:19, Лк. 2:51
+ 8:1 Данил 5:1, Данил 7:1
+ 8:2 Сэфирэт 1:2
+ 8:7 Данил 11:11
+ 8:8 Данил 7:3
+ 8:9 Данил 7:8
+ 8:11 Данил 11:31, Данил 12:11
+ 8:13 Данил 12:6
+ 8:16 Данил 9:21, Лк. 1:19, Лк. 1:26
+ 8:18 Данил 10:9,
+ 8:19 Данил 11:36
+ 8:21 Данил 11:3
+ 8:24 Данил 7:21,
+ 8:26 Данил 10:14
+ 9:1 Данил 5:31, Данил 6:1, Данил 11:1
+ 9:3 Сэфирэт 4:3
+ 9:19 Лк. 18:13,
+ 9:21 Данил 8:16, Лк. 1:19, Лк. 1:26,
+ 9:23 Данил 10:11, Данил 10:19
+ 9:27 Данил 11:31, Данил 12:11,
+ 10:1 Данил 1:7, Данил 4:5
+ 10:9 Данил 8:18,
+ 10:11 Данил 9:23, Данил 10:19
+ 10:12 Данил 9:23
+ 10:13 Данил 10:21, Данил 12:1,
+ 10:14 Данил 2:28, Данил 8:26,
+ 10:19 Данил 9:23, Данил 10:11
+ 10:20 Данил 12:1
+ 11:1 Данил 5:31, Данил 6:1, Данил 9:1
+ 11:2 Данил 10:21
+ 11:3 Данил 7:6, Данил 8:5, Данил 8:21
+ 11:11 Данил 8:7
+ 11:16 Данил 8:9
+ 11:31 Данил 8:11, Данил 9:27,
+ 11:33 Данил 12:3, Данил 12:10
+ 11:36 Данил 2:47, Данил 8:19
+ 12:1 Данил 10:13, Данил 10:21,
+ 12:3 Данил 11:33, Данил 12:10, Гъэс. 4:18,
+ 12:6 Данил 10:5, Данил 8:13
+ 12:10 Данил 11:35, Данил 11:33, Данил 12:3,
+ 12:11 Данил 8:11, Данил 9:27, Данил 11:31

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=KBD

Бабылей пащтыхъыгъуэ

Къэжэр пащтыхъыгъуэ

Table of Contents

- Данил Бегъымбарыр • Руфэ: Данил

- Хэзыгъэгъуазэ

- Данил

- Хэзыгъэгъуазэ
- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12

- Бабылей пащтыхъыгъуэ

- Къэжэр пащтыхъыгъуэ